ძველი ქართული კინო BIAFF-ზე

qartuli-panorama-natumis-kinofestivalze

ყოველთვის საინტერესოა თანამედროვე კინოში არსებული სიახლეებისთვის თვალისდევნება, თუმცა არანაკლებ მნიშვნელოვანია ძველი კინოს ნიმუშები, მათ შორის აღსანიშნავი და გამორჩეულია ქართული კინო. BIAFF 2018 გახსნის დღიდან აშუქებს ქართული კინო კლასიკის ნიმუშებს. კოტე მიქაბერიძის “ჩემი ბებიას” შემდეგ, ფესტივალმა მაყურებელს შეახსენა რამდენიმე ძველი ქართული ფილმი, მათ შორის “ფიროსმანი” (გიორგი შენგელაია 1969); “ჯიმ შვანთე” (“მარილი სვანეთს”- მიხეილ კალატოზიშვილი 1930წ); “ალავერდობა” (გიორგი შენგელაია 1962წ).
Без названия
“ფიროსმანი” მხატვრული ფილმია, რომელიც ცნობილი ქართველი თვითნასწავლი მხატვრის ნიკო ფიროსმანის ცხოვრებზე მოგვითხრობს. ნიკალაც იმ ხელოვანთა ბედს იზიარებს, რომელსაც სიცოცხლეში არ აფასებენ და მხოლოდ სიკვდილის შემდეგ ხვდებიან მის ფასს. ფილმი ეხება ფიროსმანის ტრაგიკულ ბედს, მძიმე და სევდიან ცხოვრებას. ეს მნიშვნელოვანი სურათია იმ კუთხითაც, რომ ის თაობებს შემოუნახავს გენიალური მხატვრის ისტორიას. ფილმმა არაერთი პრიზი მიიღო, 1973 წელს მას გადაეცა ბრიტანეთის კინოინსტიტუტის პრემია, 1974 წელს გრან-პრი “ოქროს ჰიუგო” ჩიკაგოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე, ამავე წელს მიიღო კიდევ ერთი ჯილდო აზოლოს საერთაშორსო კინოფესტივლზე.

p1010776.jpg

რაც შეეხება “ალავერდობას” ის რეჟისორმა გურამ რჩეულიშვილის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით გადაიღო. ფილმში მთავარ როლს გეიდარ ფალავანდიშვილი ასრულებს. ფილმი ასახავს სახალხო ზეიმს, რომელიც ტრადიციულად ტაძრის წინ იმართება. ზეიმი იღებს ღრეობის სახეს, ამ ღრეობაში კი თითქოს იკარგება რწმენის და საკრალური ადგილის მნიშვნელოვნება, სულიერების ღირებულება რის გამოც ერთ-ერთი მონაწილე გურამი პროტესტს გამოხატავს. ის ილაშქრებს იმ ადამიანთა წინააღმდეგ, ვისთვისაც იდეა ცრურწმენად, ზნეობრივი ტრადიცია ყალბ ტრადიციად ქცეულა. ამ ადამიანებს აქვთ ძალა პროტესტი განუცხადონ, აღდგნენ საკუთარი სიცარიელის წინააღმდეგ და სძლიონ კიდეც მას. ის ცხენით შეიჭრება ხალხში და ტაძარზე აძრომით ხალხის გამოფხიზლებას ცდილობს.ფილმის მთავარი გმირი ახერხებს წუთით მაინც გამოიყვანოს ამ მიძინებული, თრობის მდგომარეობიდან ტაძრის ეზოში შეკრებილი ხალხი და ეს იმპულსი შესაძლოა ხვალინდელი ნათელი აზროვნების დასაწყისად იქცეს. ფილმი 60-იანელთა ერთგვარ მანიფესტს წარმოადგენს. “თანდათან ვივსები ჟინით”, “წამით მაინც გამოვაფხიზლებ მათ მოდუნებულ ვნებას” – “ალავერდობის” გმირის მონოლოგი თითქოს ესადაგება საბჭოთა 60-იანელთა მეამბოხეობას. ზემოთხსენებულ ორივე ფილმში რეჟისორი იცავს სტილს, მთავარი პერსონაჟი დაუპირისპიროს საზოგადოებას, მიუხედავად იმისა, ეყოფა თუ არა ძალა მას ამისთვის ბოლომდე. გურამისთვის ვიწროა ცხოვრების სივრცე – იგი ცხენის ჯირითით არღვევს შეზღუდულ რეალობას, რომელშიც სისტემამ მოაქცია ადამიანები. ქართველ “სამოციანელებს”, მიაჩნდათ, რომ “ვნების სიმძაფრე შენებაშია” და არა ნგრევაში. ესაა ამ ფილმის გამოძახილიც…

med_1488801190_image

მიხეილ კალატოზიშვილის ფილმი “ჯიმ შვანთე” გადაღებულია უშგულში. რეჟისორი ეხება სვანეთში არსებულ მკაცრ და აუტანელ პირობებს, რომლის ატანაც უწევთ მოსახლეობას, მათ შორისაა მარილის უქონლობა და დეფიციტი. მარილის შესაძენად წასული მოსახლეობა გზად იღუპება. საბჭოთა ხელისუფლებას მოსახლეობის დასახმარებლად სვანეთში გზა გაჰყავს. „ჯიმ შვანთეს“ გადაღებამდე ერთი წლით ადრე კალატოზიშვილის გადამღები ჯგუფი გაემგზავრა სვანეთში, სადაც გადაიღო მასალა მხატვრულ-აგიტაციური ფილმისთვის „ბრმა“. გადამღებ ჯგუფს უსიამოვნება მოუვიდა ადგილობრივ მოსახლეობასთან, რის გამოც სახკინმრეწვის ერთი თანამშრომელი მოკლეს. თბილისში დაბრუნებულებმა მასალა დაამონტაჟეს, მაგრამ ნაწარმოები დაწუნებული იქნა კონსტრუქციული წყობის და არა ნაწარმოების იდეის გამო. გამოუყენებელი ზღვა მასალისგან, რომელიც დაამუშავა და ხელახლა დაამონტაჟა შექმნა „ჯიმ შვანთე“. ფილმმა მაყურებელში არაერთგვარი დამოკიდებულება გამოიწვია. ჯიმ-შვანთეში“ კამერა ძალიან ექსპრესიულია. კამერის მოუსვენარი მოძრაობით რეჟისორი მუდმივ დაძაბულობას ქმნის. ფილმი ოპერატორთათვის დღემდე მნიშვნელოვან სასწავლო ნიმუშად ითვლება სწორედ კამერის მოქნილობის თვალსაზრისით.
ზემოთხსენებული ყველა ფილმი მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს ქართული კინოს ისტორიაში.
images

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s