მოგონებები ბოსფორიდან

istanbul-wide-cropped

“შენს თვალებში იკითხება ბავშვი”
მე კი მსურდა დაგენახე ქალად
თავს შენს გვერდით ვგრძნობდი როგორც სახლში,
არ მინდოდა გამქრალიყავ მარად.

თოლიების თეთრი გუნდი ახლდა
ბოსფორს გემი მიაპობდა ტალღებს,
ყველა სევდა განვიცადე ახლა
უშენობა თან დუმილით დამსდევს.

ბოლო სიტყვა დასასრულს რომ ჰგავდა
არ მინდოდა ყოფილიყო ბოლო
ეს განცდები ჩვენ ორივეს გვწვავდა
ჩვენში მაშინ რაღაც იყო “მხოლოდ”.

ვერ ვუწოდებ სახელს არ აქვს იგი
ვერ გაიგებ გრძნობაა თუ ფარსი,
ვიცი შენაც ყოველ წუთას მცდიდი
მე მინდოდა ჩვენც გვეცეკვა ვალსი.

ჰანგებს ყველას შენ გიძღვნიდი მხოლოდ
მხოლოდ შენთვის ძგერდა ჩემი გული,
ყოფილიყო წუთი თუნდაც ბოლო
იგი შენთან მსურდა მე ეს ვიცი

გადაუფრენს თოლიები ბოსფორს
მარმარილოს ზღვისკენ გვიწევს გული
ახლა ჩემში ყველაფერი ორობს
უკვე აღარ მჯერა, ის რაც ვიცი.

სულ სხვაგვარი დავინახე ზეცა
ყველაფერმა შეიცვალა ფერი,
უცაბედად მე იქ ელდა მეცა
გიჟივით ვარ ფეხშიშველი ვმღერი.

როცა ქუჩას აქ ამშვენებს თოვლი
სიცივისგან აკანკალებს თითებს,
გული ბაგაბუგით მიცემს თრთოლვით
ფეთქვას ვიღაც ცხრა მთას იქით ისმენს.

ბოსფორს ახლა მიატოვებს გემი
თოლიების გუნდი იწყებს აშლას,
წარსულია როცა გერქვა ჩემი
არავინ ხარ უკვე ჩემთვის ახლა.

ზეცას ლურჯი ფერი აკრავს მშვიდი
ამღვრეულ გულს დატყობია სევდა
ვიცი ღმერთო მერამდენედ მცდიდი
შენი რწმენა ყველგან სულ თან მსდევდა.

თავს ვგრძნობ როგორც ჩიტი გაფრენილი
გალიისგან მოშორებით მარტო
თუმცა ფრთები დაჭრილი მაქვს მშვილდით
შეყუჟული კუთხეში აქ ვსახლობ.

გლოვას ახლა აზრი არ აქვს სევდას
გაოცებულს მიხარია სუნთქვა
ჩემი გული ხელმეორედ ფეთქავს
შენი გული ახლავს თანაც სულ მას.

შენს თვალებში დავინახე ალი
ჯოჯოხეთის ცეცხლი მწვავდა შენში
და ვიგრძენი რომ ვარ მშვიდი ქალი
მღრღნიდა ირგვლივ უამრავი ეჭვი.

საოცარი იცი რაა კარგო
არაფერი რომ არ დარჩა შენგან
მხოლოდ ერთი მოგონებით ვხარობ
რომ ჩემს გულში სასურველი გერქვა.

გადაუფრენს თოლიები ბოსფორს
საოცარი ეპიზოდი ჩნდება,
ვეღარავინ ვეღარაფერს მოსთხოვს
შუაღამეს მთვარე სადღაც ქრება.

მძიმე სუნთქვას შენც კი იგრძნობ ჩემსას
გრძელ ნაბიჯებს აღმართ-დაღმართ გავლილს,
ამ ყველაფერს სულ თან ახლდა სევდა
მოგონების, წარსულის და წასვლის.

ყველაფერს კარგს დასასრული ახლავს
მოკლე არის სიხარულის ჟამი
მენატრება თოლიები ახლა
მათთან ერთად მყოფი ყველა წამი.

მ.მსხალაძე

17-08-2019

Advertisements

I love you ISTANBUL

ISTANBUL – Mysterious city (My pre-feelings about istanbul, before I came in Istanbul)

istanbul-Galata-Tower-1112x630

The city where I never stepped on, never in my life even on it’s  1 square metre, but I consider it as my part. The place, where something amazing is waiting for me, where I have already travelled in my imagination.  In my mind, Istanbul is some sort of mystery, beauty, old and sadness combined with each other. That creates the wonderful  world, the world full of sentiments, as I am.

In general, my interest and love to Turkish cinema, literature and  realistic world that I have never seen, was defined by the representative of this country, writer Orhan Phamuk, with his books.

Phamuk described his beloved homecity with the love in details, with the pure feelings, in a warm and preciously fragile way. So fragile way, as if he was touching the porcelain doll, being afraid not to demage it.

In the book “Istanbul: memories and the city” it is expressed huge love from the author. He cherishes and adores Istanbul as if it was his beloved woman. He sees in the city everything that man can see in a special woman for him, the beauty, sadness, the biggest love, attachement.

_DSC0734

Uskudar – Maiden Tower

Inspite of the fact that he never uses this kind of comparison, the reader  still thinks it to be the romantic drama between the author and the homecity. This is the immense feeling to the city by considering it’s visual and inner data.

Istanbul is everything, his past, with which he can’t be separated. The spirit of the city, it’s architecure, the design of the streets, Bosphorus strait , districts, and what is the most amazing, it’s  Phamuk pen’s main object.

D59D1B45-266C-4B73-B5C1-EC9FA1795EB6

He talks about it in other of his books as well, where one of the main characters is Istanbul. He describes with a big love the streets, Beioglu and other districts of Istanbul in “innocense museum”. Across the characters romantic stories,  Phamuk developes seperately his love to the city, as an independent love adventure.

Despite, now he is living in Europe and has a different ground for writing themes, he always goes around his homecity and chooses Istambul as an acting area.

I was reading the book and looking at the photos he was writing about, I was making vivid the shots and was traveling with the author in this wonderful world.  Phamuk describes Istanbul with a very simple, refined and light manner. But this description is not boring, as it is in general , with descriptions of nature, architecture, etc. He sees the deepest soul of the city, paints it, creates it as a romantic, spirtual world, so that the love to the city is automaticaly conveyed to the reader.  So became I, the “the victim” of love to the invisible city.

I am waiting with a huge expectation to see Istanbul. Istanbul tha Phamuk presented as a spiritual being, that feels and makes you  feels as well.

The highest impressions about another sides of Istanbul is due to Phamuk, that’s we separate from other turkish world, for a specific characteristics. Actually Istanbul is the soul of Turkey. That is expressed with an impressive world. Huzun, that in turkish means sadness, is the subject of another discussion, as a separate item. And it is Huzun itself that Phamuk sees in trh streets,  in people, in acts,etc.

And this sadness is so vaste, deep, that it is making more interesting the antiqueness and the past of Istanbul. Every ruin and the piece of stone, Phamuk describes with a lot of warmth.

“it is enough just look at the reality and you will see that the past continues to live in every ruin of Istanbul”-he writes.

This giant and various interpretation of the city brings a lot of thoughts and details about Istanbul, to the reader.

“to enjoy the beaurty of  poor districts, ruins covered by the grass, you should be the “stranger””-writes Phamuk. But despite that this is the homespace for him, he enjoys and feels it more just a stranger. Phamuk has the feeling of attachemnt and strangeness to Istanbul at the same time.

“to know the concept of the city, it is not enogh to kow what is happening out, you also should know what is happening beyond the walls. Phamuk, swallowed in the daily being, confesses with every single word, how much he adores this city, with so much power that it includes authomaticaly the reader too.

_DSC0014

In one of the chapters Phamuk writes, “suddenly in the farther district fo Istabul I was captured with a wish to run back home and convey  with the words the city, mysterious and tired city living in me, that looked like a labyrinth”.

He writes as well, “it has been long time that my favourite streets replace my lost world”.  The love to Istanbul was induced in with with this firm, emotional love, that is written in Phamuk’s books with nostalgic, sad, interesting mood.

His interes to the painting in his childhood helps him to describe in details the inner side of Istanbul, its visual  portrait with words. Where it can be shown all the feeling that one feels to a beloved object.

It is impossible not to rememeber remarkable film-novels about Istanbul-“don’t forget me Istanbul” , were the audience can see Istanbul represented by several views, amazing, deep and sad city, and the film director’s warm attitude to it.  – it is my notes which I wrote maybe 8 years ago.

This is writing of which I wrote in 2018 April, when I was first time in Istanbul.

_DSC0541

ISTANBUL – memories about the giant city

_DSC0682

Several years have been past after having unconcious, obssesive idea to go to Istanbul, to become the part of this city. Because it has been the part of me, after having read Orhan Phamuk, Elif Shaphak, after feeling the emotions that they gave me. It is felt more clearly and sharply Istambul in case of Phamuk, as a spiritual aspect, as a main character of the book.

This author, a lot of films as well, left me so many impressions on me that this city became an obssesion for me.

GALATAYears ago I wrote about this wish and about impressions, that in reality were only just the fruits of my imagination. Istanbul created by the descritions of Phamuk.

And now istanbul is not anymore only the spiritual item of my imagination. I felt this city so deeply that  it became not only my imagination but also the best memory of my life.

Arrived on Istanbul film festival I felt cinematography everywere. Istanbul itself is very cimatographic city. Just one street is not the same even in one second. It is very vivid and constatly changing place, that is felt on every single step.

The very first impressive effect, that got my plus was  the flight.

And the second plus that in reality was the leader of my wishes was Istanbul itself.

The route from the Gogchen aiport to taksim square, that took approximately one hour, I spent in thoughts. From the bus window I was staring the street, buildings, impressive green areas, flowers and all the rest that was through the window. Though it wasn’t what I expected, undescrible, emotional, indelible. On my way I was thinking that my favourite city Batumi, would still stay the best for me. I even wasn’t going to compare my Batumi to this megapolis, but still there were millions of similar thoughts in my head.E8D50237-03D7-4DBE-B691-3AF171600659.jpegA8021B3F-2226-4737-A90F-8742A0692718.jpeg

-Is it only this? Is it all?

In trabzon,  low, ordinary buildings have been built, across the high multistory skyskrapers.

Few moments and different world is in front of me. Exactely the way I expected. This is Taksim, Taksim square with amazing, colorful and hibrid tulips.

That is it -thought I.

This I expected, chaotic, various, insane.

This time impression and already seen overcame the imagined and overcame even the expected.

A50DCC8A-ADA1-489C-B7C4-421DE43C5E67.jpegAs if the devil woke you up directely at the gates(door) of the hell. From the open door propably the hell should be beautiful like this to tempt for entering into. After leaving my calm paradise that I left for few days , here it was the total hell. The best hell that can ever exist in this world. Among those that I have ever seen before.

This city swallows  your power but fills you with the new energy. Even being exhausted you never get tired. You can’t stop walking  even when your feet don’t obey anymore, but you avance. You avance because in every new step something new and interesting is waiting for you, that induces shock, the ocean of impressions, emotions, pleasant sentiments.

88FEE236-5D4D-49F0-86B9-6641B0E78344.jpegBut even all this is in the mess, as you are. While being in Istanbul I forgot almost everything:  thinking, missing, attachments, etc. I was feeling only being in the air, being in confusion. I had never before the confusion like this, the magic one.

Istiklal-is the street, that can be imagined as a life. That conducts the alter between the day and night. In the morning from 8, 9 a.m few people are seemed, tramway, cars circulating into both sense, and just in few ours this picture would remind you the picture of completely different painter: millions of people mixing with the cars. Even the place for just a pin can’t be found. This street is the best example for life(in the morning) and death (at night). But what is the best is that it is rebornig as a new film, with new script and new characters.

The second time was as dream. When I was in Istanbul again, after some days I thought that these days were not in my life and first impression is unchanged. But My fortune gave me the third possibility to get back the first impressions. _DSC0076

TURKISH CINEMA SUMMER SCHOOL 2019 in ISTANBUL

I can not imagine Istanbul without cinematography and seagulls. Seagulls, Bosphorus, authentic architecture, streets, metro, Marmara sea, Cinema theatres creates Istanbul as it is. It is amazing city. It is city of feelings and you never can describe this feeling by words.

I think the most important act  is travelling and everyone should go to Istanbul even one times. If she/he wants to feel amazing emotions and senses.

4E964ABA-4179-4291-9731-4F3D3D49199C.jpeg

AYA SOFIA

 

A lot of thing what person should do in Istanbul.

everyone should see

  1. Uskudar – Kiz kulesi (Maiden Tower)
  2. Aya sofia
  3. Blue mosque
  4. Basilica cistern
  5. Rahmi Koch museum
  6. Dolmabahche
  7. Topkapi palace
  8. Grand bazaar
  9. Istiklal, taxim
  10. Etc ( list is so long)

person should drink a tea, Ayran, to eat Doner, To travel around Istanbul by ship on the Bosphorus.

 

istanbul-Galata-Tower-1112x630

 

Istanbul Film Festival 2019

festival-afis_16_9_1552472073-880x495

           BIAFF – ის წყალობით წელს უკვე მეორედ აღმოვჩნდი Istanbul film festival -ზე.  

5-16 აპრილის ჩათვლით წელს 38- ე კინოფესტივალს შეხვდა სტამბოლი. მე ფესტივალის მიწურულს მომიწია ფესტივალზე დასწრება. წვიმიანი ამინდების მიუხედავად ხმაური და ადამიანების ჩოჩქოლი არ წყდებოდა ისტიკლალზე. სავსე იყო ატლასისა და ბეიოღლუს კინოთეატრებიც. მცირე დროის გათვალისწინებით სტამბოლში ყველაფრის ნახვა გინდება, მაგრამ სამწუხაროდ ვერ ასწრებ. შესაბამისად ნაკლები დროა ფილმების გასაცნობადაც. თუმცა მაინც ცდილობ მათ გაცნობას. შთამბეჭდავი სანახაობების ფონზე  (როგორიცაა: აკვარიუმი; დოლმაბაჰჩეს სასახლე; მადამ ტუსოს მუზეუმი; სულთანაჰმედის მეჩეთი და სხვა, ნაწილი წინა წლის სანახაობათა სიიდანაა.) ფილმები ნაკლებად შთამბეჭდავი აღმოჩნდა.

56eb004818c773349c691c0f

ფესტივალის სიაში ვხვდებით ივან ტვერდოვსკის ფილმს “შეხტომა”

MV5BMDBiZWUwZjEtZDE1Yi00OGNiLWI5YTktNmNhYjhlYTFmZmI3XkEyXkFqcGdeQXVyMjM0ODYwMjY@._V1_

თითქმის ყველა ფილმის ნახვის შემდეგ მრჩება ჩემეული ხედვა იმის შესახებ თუ, რატომ გადაიღო ფილმი რეჟისორმა, ან რის თქმა სურდა. “შეხტომა” სწორედ ამ კუთხით ცოტათი ბუნდოვან იდეას ატარებს. მართალია ფილმი არც ისე პოპულარულ თემას ეხება (კინემატოგრაფისთვის პოპულარულს ვგულისხმობ), შესაბამისად ამ კუთხით ის საინტერესოც შეიძლება იყოს, თუმცა საკმაოდ გაუგებარი?
ფილმი აშუქებს არშემდგარი “დედის” და შვილის არაორდინალურ ურთიერთობას, სადაც დედას შეუძლია შვილს უბიძგოს ცუდი ცხოვრებისკენ, ფაქტიურად დედა განაპირობებს შვილის ჭაობში ჩათრევას, მისთვის მიტოვებული ბიჭი ხდება ფულის შოვნის გზა. როცა წლების განმავლობაში მას არც ახსოვდა ის, ახლა ის მისგან სარგებლის მიღების გზებს სახავს. ეს არაა ტიპიური მშობლის სახე? თუმცა რეჟისორი აშკარად ცენტრში აქცევს ამ თარგს ფილმში, რომელშიც შვილისა და დედის ხაზი უფრო გამოკვეთილია.

         ყურადსაღებია, ასევე “უსამართლო” სამართალის თემა, პოლიციის ინსტიტუტის “გამსახარავება”, სადაც მათ მხოლოდ შეუძლიათ მათ მიერ “შეკერილი” საქმეები განიხილონ. ამ ფილმში ყველა კარგავს თავის ბუნებრივ ფუნქციას, იმ სტატუსის ქვეშ, რომელიც აქვს. პოლიციელი არ იცავს სამართალს, ადვოკატი თავისი დაცვის ქვეშ მყოფი ბრალდებულის მოწინააღმდეგედ გვევლინება, დედა შვილის მტრად. ყველაფერი პირიქითაა, ფუნქციებ და მნიშვნელობა დაკარგულია ყველას როლი, რადგან ირგვლივ ყველაფერი მატერიალიზებულია და მნიშვნელოვანი მხოლოდ ფულის შოვნის გზა ხდება. როგორც კი ბიჭის მანქანაზე შეხტომის მცდელობა კრახით მთავრდება, ის აგრესიას იმსახურებს ყველა თანამზრახველის მხრიდან, ამიტომაც ის თავის ჯავრს მანქანებზე იყრის ახტება მანქანებს და ტირის. აქედან სწორედ იმ მანქანის პატრონს მიჰყავს, რომელთანაც კრახით დასრულდა საავარიო სიტუაციის შექმნა, მის გვერდით სწორედ ის ადამიანი დგება, ვისგანაც ყველაზე ნაკლებად უნდა ელოდოს გვერდშიდგომას. აგრესია, სიცივე, ცუდი დამოკიდებულებები უკან აბრუნებს ბიჭს თავშესაფარში, სადაც უფრო უკეთაა და იპოვა მისი ადგილი, ვიდრე იმ რეალობაში, რომელშიც მოულოდნელად მოხვდა და რომლისგანაც თავისი ნებით გაიქცა.

jumpman.jpg

ის უბრუნდება ერთგვარ ჩაკეტილ, შემოსაზღვრულ სივრცეს, რომელშიც მან უფრო მეტი თავისუფლება იპოვა და თავისი ადგილი, ვიდრე იქ სადაც მისი მშობელია…ფილმი არის პროექცია მოზარდის ცხოვრებაში საზოგადოების გავლენაზე, აქცენტირებულია გარემოს მნიშვნელოვნება და დამოკიდებულებების როლი.

3c1c2569240679.5b7a606e84fde

“მკვდარი ცხენის ნისლეული” –  ესაა ფილმი, რომელშიც არაფერია ისეთი მომხიბვლელი, როგორიც სინოფსისი, ის აშკარად გვატყუებს და არაფრით არ ამართლებს თავის თავს. ერთგვარი დაპირისპირება ადამიანისა და ბუნების, ცხოველებსა და ადამიანთა შორის თითქოს არღვევს სიცოცხლის ჰარმონიას, მაგრამ ამის ჩვენება უფრო მცდელობაა რეჟისორის მხრიდან, რომელიც კრახით მთავრდება, ვიდრე რეალური პროექცია ამ მნიშვნელოვანი თემებისა. ფილმი კი მეტისმეტად ბუნდოვანი რჩება მაყურებლისთვის, პერსონაჟის განცდებითა თუ წარსულის გავლენით დატვირთული, რომელიც ერთ დიდ გაურკვევლობას ქმნის…

სტამბოლის კინოფესტივალის სიაში ვხვდებით კლასიკოსთა ფილმებსაც, რომლებიც ფესტივალის კინოთეატრების დარბაზებიდან ახსენებს მაყურებელს თავს. მათ შორის იყო რომან პოლანსკის “როზმარის ბავშვი”. ფესტივალს ქართველი მაყურებლისთვის ცნობილი საახებიდან ესწრებოდა dalma solmaz, რომელიც ფესტივალის ჟიურის წევრი გახლდათ. სტამბოლში მოგზაურობა ისევ საინტერესო სიახლეებითა და მოგონებებით დატვირთული აღმოჩნდა, მიუხედავად წვიმის წვეთებისა.

film.jpeg

 

სტამბოლი – მოგონებები დიად ქალაქზე

istanbul-wide-cropped
რამდენიმე წელი გავიდა მას შემდეგ რაც ჩემს ცხოვრებაში გაჩნდა გაუაზრებელი, აკვიატებული და ყველაზე ჩემეული სურვილი წავსულიყავი სტამბოლში და ვყოფილიყავი ამ ქალაქის ნაწილი, რადგანაც ის ჩემი ნაწილი წლების განმავლობაში იყო იმ შთაბეჭდილებების შემდეგ, რომელიც ორჰან ფამუქის, ელიფ შაფაქის წიგნებიდან შევიგრძენი. ფამუქის შემთხვევაში უფრო ნათლად და მკაფიოდ აღიქმება სტამბოლი, როგორც სულიერი ორგანიზმი და წიგნის მთავარი მოქმედი პერსონაჟი. ამ ავტორმა და სხვადასხვა ფილმმა იმდენი შთაბეჭდილება დამიტოვა, რომ ეს ქალაქი აკვიატებად მექცა.

წლების წინ დავწერე სწორედ ამ სურვილისა და იმ წარმოდგენების შესახებ, რომელიც რეალურად მხოლოდ ჩემი ფანტაზიის ნაყოფი იყო, ფამუქის აღწერების მიხედვით შექმნილი სტამბოლი.

_CSC0654.JPG

ახლა კი სტამბოლი უკვე აღარ არის მხოლოდ ჩემს მიერ წარმოდგენილი სულიერი ორგანიზმი. მე ის იმდენად მძაფრად შევიგრძენი, რომ უკვე იქცა არამარტო ჩემი წარმოსახვის ნაწილად, არამედ ჩემი ცხოვრების საუკეთესო მოგონებადაც.

_DSC0460.JPG

სტამბოლის კინო ფესტივალზე ჩასულმა კინემატოგრაფი ვიგრძენი ყველგან. თვითონ სტამბოლიც ძალიან კინემატოგრაფიული ქალაქია. ერთი ქუჩაც კი, არასოდეს არ არის ერთ წამშიც იგივენაირი. ის ძალიან ცოცხალი ორგანიზმია და მუდმივად ცვალებადი, რასაც ყველა ფეხის ნაბიჯზე იგრძნობ.

პირველი შთამბეჭდავი ეფექტი, რაც ღრუბლებს ზემოთ ყოფნას ჰქონდა იყო პირველი პლიუსი ჩემს სურვილებში: 1) ფრენა +

მეორე პლიუსი კი, რომელიც რეალურად ჩემი სურვილების ლიდერი იყო 2) სტამბოლი +

გოკჩენის აეროპორტიდან ტაქსიმის მოედნამდე განვლილი მანძილი, რომელსაც ერთი საათი მაინც დასჭირდა ფიქრში გავატარე. ავტობუსის ფანჯრიდან თვალს არ ვაშორებდი ქუჩას, შენობებს, შთამბეჭდავ გამწვანებებს, ყვავილნარს და ყველაფერს რაც მინის მიღმა ჩანდა. თუმცა ეს არ იყო ის რასაც მე ველოდი, ენით აღუწერელს, ემოციურს, წარუშლელს. გზად სულ იმაზე ვფიქრობდი, რომ ჩემი რჩეული ქალაქი ბათუმი მაინც ყველაზე საუკეთესოდ დარჩებოდა ჩემს ცხოვრებაში. არც ვაპირებდი ჩემი ბათუმის ამხელა მეგაპოლისთან შედარებას, თუმცა მაინც მიელვებდა თავში ათასი მსგავსი ფიქრი.

-ნუთუ სულ ესაა?

ტრაპიზონში უკვე ნანახი დაბალჭერიანი და არაფრით გამორჩეული შენობები ამოზრდილიყვნენ მაღალ სართულიანი ცათამბჯენების გვერდითა და შორიახლოს…

რამდენიმე წუთიც და ჩემს წინაშე სხვა სამყარო იშლება. ზუსტად ისეთი, როგორსაც ველოდი და არ დამხვდა აეროპორტიდან ჩამოსულს. ეს ტაქსიმია, ტაქსიმის მოედანი და ულამაზესი ფერადი და ჰიბრიდული ტიტები.

-აი ესაა – გავიფიქრე მე

ასეთს ნამდვილად ველოდი. თვალუწვდენელს, ქაოსურს, მრავალფეროვანს, გიჟურს…

ამჯერად შთაბეჭდილება და ნანახი წარმოდგენილს აღემატებოდა და მოლოდინსაც  გადააჭარბა.

თითქოს ეშმაკმა პირდაპირ ჯოჯოხეთის კარში გაგვიძღვა. ღია კარიდან ალბათ ჯოჯოხეთიც ასეთი ლამაზი უნდა იყოს რომ მასში შემსვლელი შეიტყუოს.

ჩემი მშვიდი სამოთხის შემდეგ, რომელიც რამდენიმე დღით დავტოვე, ეს ნამდვილი ჯოჯოხეთი იყო. ყველაზე მაგარი ჯოჯოხეთი, რაც კი ამქვეყნად შეიძლება არსებობდეს. ყოველშემთხვევაში იმათ შორის, რაც მე აქამდე მიხილავს. ეს ქალაქი ძალას გაცლის, მაგრამ ენერგიას გმატებს. ქანცგაწყვეტილიც კი არასოდეს იღლები. ნაბიჯს მაშინაც დგამ, როცა არ შეგიძლია და ფეხები გაბჟუებული არ გემორჩილება, თუმცა შენ წინ მიიწევ. მიიწევ იმიტომ, რომ ყველა ფეხის ნაბიჯზე რაღაც ახალს და საინტერესოს ელი, რაც შენში გაოგნებას, ზღვა შთაბეჭდილებას, აშლილ ემოციებს და სასიამოვნო განცდებს გამოიწვევს. თუმცა ეს ყველაფერიც ქაოსშია, ისევე როგორც შენ. სტამბოლში მყოფს ლამის ყველაფერი დამავიწყდა, ფიქრიც, მონატრებაც, მიჩვევაც და ა.შ. მხოლოდ ჰაერში ყოფნას ვგრძნობდი, დაბნეულობასა და თავბრუსხვევას. აქამდე არასდროს არ ჰქონია თავბრუსხვევას ასეთი ეფექტი- ასეთი მომაჯადოებელი.

ისტიკლალი – ესაა ქუჩა, რომელიც თავისუფლად შეიძლება წარმოიდგინო სიცოცხლედ, რომელიც დაღამებისა და გათენების მონაცვლეობას ატარებს. დილით რვა, ცხრა საათიდან კანტაკუნტით შეინიშნებოდა ადამიანები, ტრამვაი, ორივე მხარეს ქაოსურად მოსიარულე მანქანები და სულ რაღაც ერთ საათში ეს სურათი აბსოლუტურად სხვა მხატვრის ნახატს მოგაგონებდათ. ათასობით ადამიანი ერთმანეთში ირევა, მანქანებთან ერთად. ნემსის ჩასაგდები ადგილიც შეიძლება არ დარჩეს. ეს ქუჩაა სიცოცხლის (დილით) და გარდაცვალების (ღამით) საუკეთესო მაგალითი. თუმცა რაც ყველაზე კარგია ის ყოველდღე ახალი ფილმივით ახლიდან იბადება, თავისი ახალი სცენარითა და პერსონაჟებით.

_DSC0592.JPG

ფუსუნის კაბა – ორჰან ფამუქის “უმანკოების მუზეუმი”

_DSC0771.JPG

უსკუდარი “Maiden Tower”

_DSC0734.JPG

_DSC0014

გულჰანეს პარკი

_DSC0541.JPG

_DSC0046

_DSC0076.JPG

_DSC0149.JPG_DSC0180.JPG

_DSC0218.JPG

რაჰმი კოჩის მუზეუმი

_DSC0219.JPG_DSC0268.JPG

_DSC0251.JPG

რაჰმი კოჩის მუზეუმი

IMG_0846.JPG

აია სოფია

GALATA.JPG

გალათას კოშკი

Sora

ხედი გალათას ხიდიდან

IMG_E0668.JPG

ტიტების ფესტივალი; ტაქსიმის მოედანი

IMG_0612.JPG

უმანკოების მუზეუმი

Sora_DSC0014.JPG

 

ზღვის ქალიშვილი


მე ევა ვარ…
ევა.
ქალი, რომელიც სამოთხიდან დაბადებამდე გამოაძევეს.
მე იქ არასოდეს მიცხოვრია, არცერთი წუთით.
ჩემს ცხოვრებაში არსებული ბედნიერი მოვლენებიც კი წამის კუთვნილება იყო და წამთა მიმოსვლასვე გაჰყვებოდა ქარივით.
ჩემი ცხოვრების განვლილი გზა ჯოჯოხეთისა და სამოთხის ამქვეყნიურ გასაყარზე გადიოდა, რომელსაც ხშირად თან სდევდა ეშმაკისეული ცდუნებები, თუმცა მე ყველა ამქვეყნიური ცდუნების მიღმა დავრჩი იმ თავშეკავების გამო, რომელიც ბუნებამ მარგუნა.
მე ევა ვარ.
და მე მოვკვდი.
მოვკვდი უსხეულოდ.
მოვკვდი თუმცა ისევ შემიძლია ვისუნთქო, ჩემი სხეულიც მოძრაობს, ჩემი გული ფეთქავს, პულსიც მაქვს, მაგრამ…
მოვკვდი, სწორედ მაშინ, როცა უნდა მეცოცხლა…
იმ დღის შემდეგ ჩემი ცხოვრება ორად გაიყო, მანამდე და მის შემდეგ ნაწილებად. იმ დღეს რომ გადავრჩი, სწორედ მაშინ მივხვდი, რომ სამუდამოდ მოვკვდი, გარდავიცვალე, ფერი ვიცვალე…
მე ის ვეღარასდროს ვიქნებოდი რაც მანამდე ვიყავი და აღარც ვყოფილვარ ისეთი, მას შემდეგ აღარ მიცხოვრია არცერთი წუთი სევდის გარეშე. ის არ მტოვებდა მარტოს და მეც ვერ დავაღწიე თავი მას, თუმცა ყოველთვის მინდოდა ჩემი ცხოვრების ეს ფურცელი, რომელიც მასშტაბით სქელტანიან წიგნსაც აჭარბებდა ისე გადამეშალა და დამეკუწა, რომ მისგან ცეცხლში დაწვის შემდეგ ფერფლიც არ დარჩენილიყო.
სამწუხაროდ, ცხოვრება ასეთია, არაფერი არ ხდება ისე ადვილად, როგორც ადამიანს სურს. ამბობენ ბედისწერას თავად ადამიანი ქმნისო, ზოგი უფალს მიაწერს მის შექმნას, არ ვიცი ჭეშმარიტება სადაა, მაგრამ ის ზუსტად ვიცი, რომ ადამიანი ბევრ მოვლენას თავის სიცოცხლეში თვითონ არ ირჩევს, ის დაბადებიდან თითქოს თავისუფალი, მაგრამ პირველივე წუთიდან უფლებებდაკარგულია, ის პირველ არჩევანსაც არ აკეთებს თვითონ, არამედ წინასწარ დაწესებული, უკვე განსაზღვრული წესისამებრ, მისთვის შერჩეულია მშობლები, და-ძმა, სახლი, სადაც უნდა იცხოვროს და დაბადება, ახალ სამყაროსთან მისდაუნებურად შეხვედრა.
ამ ფურცლებზე სრული თავისუფლებით ვეცდები, ყველაფერი ღრმად და გულწრფელად მოვყვე, როგორც ზღვასთან, ლურჯად მოლივლივე ტალღებთან საუბრისას. ზღვასთან, რომელიც ერთ დროს ჩემი ერთადერთი და ყველაზე სანდო მეგობარი გახლდათ.
ზღვას შეუძლია იყოს ძალიან საშიში, დაუნდობელი, თუმცა ის ამავედროს ძალიან ეხმარება ადამიანს გადააქციოს მისგან წამოსული უსაზღვრო სევდა მის უსასრულობაში მოქცეულ წვეთ არარაობად.
არცერთ ადამიანთან არ მიგვრძნია თავი ისე კარგად, როგორც ბუნების ამ ყველაზე ცოცხალ ორგანიზმთან, რომელიც ხასიათს ხშირად იცვლის. ხან ყვირის, ხან მშვიდია, ხან ტირის, ხანაც ისეთია, რომ სიტყვებისთვის ძნელია გამოხატონ მისი მდგომარეობა და რაც მთავარია გულწრფელია. მას თანაგრძნობის უნარიც აქვს, ისე როგორც ცხოველს, მაგალითად ძაღლს, რომელიც საშიშთან ერთად შეიძლება ძალიან კეთილიც იყოს.
ყველაფერში მიზიდავდა ეს ორი უკიდურესობა, ყოფილიყო, რაღაც ძალიან საშიში და ამავედროს ძალიან პოზიტიური, სწორედ ასეთი იყო ბევრი რაღაც და ვიღაც ჩემს ცხოვრებაში. რაც მთავარია ეს საშიში ჩემთვის საინტერესოდ გადაიქცეოდა და შიშის გაელვებაც კი არ მქონია ამის გამო. თუმცა როგორც ყველას მეც მეშინოდა, მეშინოდა იმის რა პასუხიც იმ დღემ არგუნა, ჩემს ცხოვრებას, რის გამოც ისეთი ვეღარ ვიქნებოდი, როგორიც მანამდე.
არც ისე დიდხანს მიცხოვრია, მაგრამ იმდენი რამ განმიცდია, რომ ვფიქრობ არაფერი გამაოცებს და დამასევდიანებს ისე, როგორც უკვე ჩავლილი და წარსულად ქცეული მოვლენები, რომლებიც ჩემს ცხოვრებაში ჩემსგან დამოუკიდებლად შემოიჭრა, განმგმირა და გაუჩინარდა.
ხანდახან ყოველი წამი ამაოა.
ამაოა ფიქრიც
ფიქრი, ფიქრი, ფიქრი…
კითხვები ???
მაგრამ პასუხები არსად არ ჩანს და არც პასუხის გამცემია ვინმე.
მოთმინებაა საჭირო და თავად ცხოვრება გაგვცემს პასუხებს ყველაფერზე…
მაგრამ ზოგჯერ იმდენად სულსწრაფები ვართ, არ გვინდა დაველოდოთ ცხოვრებას და გვსურს წინასწარ განვსაზღვროთ ის ან ვინმემ განგვისაზღვროს.
რამდენიმე ჩემს მეგობარს ასეთმა მოუთმენლობამ შეაწუხა და წინასწარმეტყველებთან სიარულს მიჰყეს ხელი, მაგრამ მე ცდუნების მიღმა დავრჩი, იმიტომ რომ სულ არაფერი, რომ არ მჯეროდეს ქვეყნად, უფლის არსებობის მრწამს და იმის, რომ არავის სძალუძს გამოიცნოს უფლისგან განსაზღვრული ჩვენი ცხოვრების გზა.
წლების წინ, ვფიქრობდი, რომ ის ყველაფერი, რაც ჩემს თავთან ხდებოდა, თუ მართლაც უფლის ჩარევით იმართებოდა, ესე იგი მას არ ვუყვარდი. ყოველი ცრემლი, რომელიც ჩემს ღაწვებზე ეცემოდა, სწორედ ამის გამოხატულება მეგონა. თუმცა, ვნახე ადამიანები, რომლებთან შედარებით მე უკეთესი ბედი მარგუნა ღმერთმა, არსებობენ ისეთებიც, ვინც ჩემზე გაცილებით უკეთესი ცხოვრებით ცხოვრობს, მაგრამ არასდროს არ მქონია სურვილი, ვინმეს როლში შევჭრილიყავი, რაიმე უპირატესობის ქონის გამო. მე ყოველთვის ჩემთვის განსაზღვრული და სამყაროსგან გამეტებული „ლუკმა“ მინდოდა, რომელსაც სიცოცხლის ბოლომდე მოთმინებით დაველოდებოდი.
ახლა კი ვეცდები ყველაფერი ეს გავაცოცხლო და ჩემი ცხოვრების ნაწილებად თქვენც გაქციოთ, თქვენი როლი თავად განსაზღვრეთ თუმცა წინასწარ განსაზღვრულია ისიც, რომ მხოლოდ შემფასებლის, მეგობრის, მაყურებლის როლი შეიძლება გერგოთ იმ ისტორიაში, რომლის მოყოლასაც ვაპირებ.

და აი ასე მარტივად, იყო და არა იყო რა…
იყო ერთი გოგონა, რომელიც ზღვისპირა ქალაქში ცხოვრობდა.
ზღვას მის ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა, თითქმის თანაბრად იყო ზღვისა და ხმელეთის ნაწილი, ამიტომაც მას „ზღვის ქალიშვილსაც“ უწოდებდნენ.
გოგონა ერთადერთი ქალიშვილი იყო ოჯახში, ვაჟებთან ერთად. მშობლები მუდამ მათ გვერდით იყვნენ.
გოგონა თანატოლებისგან ყოველთვის გამოირჩეოდა, თუმცა ამ განსაკუთრებულობას ვერასოდეს შენიშნავდა უცხო თვალი, რადგან გამორჩეულობა არ იყო ფიზიკურად გამოხატული.
ერთი შეხედვით, ის იყო ჩვეულებრივი ბავშვი, როგორც მისი თანატოლები, მაგრამ მისი შინაგანი სამყარო გაცილებით ტევადი, დიდი და ღრმა იყო ვიდრე, სხვა მოზარდი გოგო-ბიჭებისა. ეს გამორჩეულობა გოგონას ხშირად ბოჭავდა, მას სამყაროსგან განცალკევებულ უცხოპლანეტელად აქცევდა, რომელიც მაინც ამ სამყაროს მუდმივ ნაწილად რჩებოდა. სადაც ყველას შეეძლო გაეცინა, გოგონა ღიმილის მიზეზსაც ვერ პოულობდა და პირიქით, მისი საწუხარი, შეიძლება სხვებისთვის ყოფილიყო სამხიარულო.
მოკლედ, ძნელი იყო მისთვის ეპოვა თავისნაირი ადამიანი, ვინც მისი თანამოაზრე, მეგობარი, მოსაუბრე იქნებოდა, თუმცა როგორც ყველა ადამიანს ალბათ ამ ცხოვრებაში, მასაც ჰყოლია ირგვლივ უამრავი ნაცნობი, ახლობელი, მეგობარი, მაგრამ მათგან განსაკუთრებულს მხოლოდ ერთხელ შეხვდა.
მას სახელი არ ჰქონდა, არც სქესი, რადგან გოგონას სჯეროდა, რომ მეგობრობას არ შეიძლება ჰქონდეს სქესი. შეგიძლიათ თავად შეურჩიოთ მას სახელი და დაარქვათ ის, რაც თქვენთვის უფრო ძვირფასთან და ახლობელთან ასოცირდება, მე კი მას მოვიხსენიებ, როგორც მეგობარს.
ევა გაიზარდა, დადგა მის ცხოვრებაშიც ყმაწვილქალობის ეტაპი…
ევა და მეგობარი სულ ერთად იყვნენ.
ევა ესაუბრებოდა მას თავის სურვილებზე, მეგობარი კი თავის ამბებზე, ოცნებებსა და მიზნებზე უყვებოდა. ისინი ერთად სეირნობდნენ ზღვის სანაპიროზე დიდხანს და ზღვის საამო სურნელით ტკბებოდნენ. ისეთ ადგილს გამოძებნიდნენ, სადაც არ იყო ადამიანის ჭაჭანება. მშვიდად საუბრობდნენ ზღვის მელოდიური, მშვიდი ხმაურის ფონზე.
ევა ძალიან გულჩათხრობილი ადამიანი იყო. მისი ხშირად ოჯახის წევრებსაც არ ესმოდათ. მას შეეძლო უბრალოდ სხვისი პრობლემების გამო ყოფილიყო სევდიანი. მაგალითად, ძალიან სწყინდა ღარიბი ბავშვის ხილვა, აუცილებლად შენიშნავდით მის თვალებში ჩაგუბებულ ცრემლს, რომელიც ლამობს თვალის გუგიდან ამოხტომას, თუმცა თითქოს ერიდება. მეგობარიც მის მსგავსად გულისხმიერი და მგრძნობიარე იყო. მათ ერთად ხშირად უტირიათ სამყაროში მომხდარი უბედურებების გამო, რომლებიც მათ მიღმა ხდებოდა, თუმცა ისინიც განიცდიდნენ…
განცდების ზღვა მაშინ დაიწყო, როცა ყმაწვილ ქალს პირველი გრძნობები ეწვია, ეს იყო სკოლის ასაკში. თაყვანისმცემლები როგორც ყველა გოგონას, მასაც ჰყავდა, მაგრამ ევა იმდენად ზომიერი, თავდაჭერილი, მიუკარებელი იყო, რომ მსგავს ურთიერთობებს სულ გაურბოდა.
ერთხელაც მის გულს ამურის ისარი მოხვდა და შემუსრა…
ევა დაიჭრა…
მოიწამლა ამ სენით, თანაც დიაგნოზი ძალიან მწვავე იყო.
სენი სამუდამო და განუკურნებელი აღმოჩნდა…
ევას ერთი ნახვით შეუყვარდა ის.
კაცი, რომელსაც ადამი უწოდა თავისმა მშობელმა.
ადამი ჩვეულებრივი ახალგაზრდა კაცი იყო, ისეთივე ჩვეულებრივი ადამიანის შვილი, როგორც ევა.
ისინი სამოთხეში არ ცხოვრობდნენ, მეტიც სამოთხიდან პირდაპირ დედამიწაზე გადმოასახლეს, ზღვის სანაპიროსთან ახლოს…
ევას გრძნობები გაუმხელელი იყო, მხოლოდ უსახელო მეგობარმა იცოდა ამის შესახებ. ის კი საიდუმლოს საგულდაგულოდ ინახავდა.
ევა არც ფიქრობდა ადამისთვის გრძნობის გამხელას. ევა ხომ ქალია, ქალი, რომელიც მამაკაცის მორჩილი უნდა იყოს, ქალი, რომელსაც უფლება არ აქვს უყვარდეს თუ არ უყვართ. ქალი, რომელსაც არ შეუძლია მამაკაცს გრძნობაში გამოუტყდეს, მას მხოლოდ იმის უფლება აქვს უპასუხოს სიყვარულს. თავად ვერ იქნება სიყვარულის მომთხოვნი მხარე. ასეთი იყო მის ირგვლივ გამეფებული აზრები, რის წნეხის ქვეშაც მოექცა ევას გრძნობები სამუდამოდ.
ევა ასეთია, სხვანაირი, ცოტათი უცნაური. თუ მეტყველი მზერა გაქვთ, როცა ნახავთ უმალ შეატყობთ, რომ ის ამქვეყნიური არააა, ამქვეყანაზეა, მაგრამ არაამქვეყნიური. შესაძლოა სამოთხიდან გამოძევებულიც მოგეჩვენოთ, რომელიც თითქოს აქ, ამ ქვეყანაზე არსებობს და თან არ არსებობს, ის გახლეჩილია ფიზიკურ და სულიერ არსად. მისი ფიზიკური ნაწილი ამ სამყაროს კუთვნილებაა, სულიერი კი თავის ადგილს ჯერ კიდევ ვერ პოულობს.
ევას გრძნობები ანგრევდა მას, თავშეკავება აღონებდა. ევამ არც იცოდა რა შეიძლებოდა გაეკეთებინა, რომ მის გრძნობებს ფრთა შესხმოდა და ადამსაც შეჰყროდა ის სენად. ამაზე ფიქრი მას უფრო სევდიანს ხდიდა. ის ძალიან გახდა სევდისგან და ხშირად მისდიოდა გული. თუმცა მიუხედავად ამისა, ევას გრძნობები მაინც დამალული დარჩა ოჯახისათვის, ახლობლებისა და ადამისთვისაც.
მეგობარი ფიქრობდა, რომ უმჯობესი იქნებოდა ევას დახმარებოდა, რომ გათავისუფლებულიყო ამ სენისგან, მაგრამ ევა არ ანებებდა, სთხოვდა საიდუმლოს შენახვას. მეგობარიც დათანხმდა, განა მას რა შეეძლო. ეს ევას პირადი ისტორიაა და ევას უფლებაა, თავად გადაწყვიტოს რა, როდის ან როგორ შეიძლება მოხდეს მის ცხოვრებაში. მეგობარი მუდმივად ჩასჩიჩინებდა, რომ მოვიდოდა დრო, როცა ევა უმოქმედობას ინანებდა. მიუხედავად იმისა, რომ ევაც ასე ფიქრობდა ის მაინც ვერ დგამდა ისეთ ნაბიჯს, რაც შეცვლიდა მის ცხოვრებას და გასცემდა საბოლოო პასუხს მის გრძნობებზე.
ევასგან განსხვავებით ადამი ზედმეტად ამქვეყნიური იყო და არაფრით გამორჩეული. თუმცა ერთი შეხედვით ქალს ადვილად მოხიბლავდა ეს სიმპათიური ახალგაზრდა.
ერთხელაც ერთი თანატოლი მეგობრის წვეულებაზე ადამი და ევა შემთხვევით შეხვდნენ ერთმანეთს. ევას გული გამალებით უცემდა, ლამის საგულედან ამოხტომას ლამობდა. თუმცა მაქსიმალურად იკავებდა თავს, ისე რომ მისი ემოციები შეუმჩნეველი დარჩენილიყო ყველასთვის. ევა ფიქრებში ჩაიძირა, მხოლოდ მაშინ გამოერკვა, როცა მის გვერდით მყოფმა გოგონამ სასმელი შესთავაზა, ევა უარის თქმას აპირებდა, მაგრამ უცებ იქვე ადამი ასხამდა სასმელს და გოგონებს შესთავაზა და დაუსხა. ევას გული გამალებით განაგრძობდა ფეთქვას, ადამმა ერთხელ გაიხედა, მიაწოდა ჭიქა და ნაზად გაიღიმა. ეს ერთადერთი ღიმილია, რომელიც ადამმა ევას აჩუქა და ერთადერთი საჩუქარი, რომელიც ევამ მისგან მიიღო. ამიტომაც ევამ დალევაზე უარი ვერ თქვა.
სასმელი ევას ესიამოვნა, ბოლოსდაბოლოს ის ადამის ხელით მირთმეულ სასმელს სვამდა. ამ დროს ევა იმაზეც კი ფიქრობდა, რომ შეეძლო საყვარელი მამაკაცისგან მოწოდებული საწამლავიც კი დაელია, არათუ ღვინო, მიუხედავად იმისა, რომ ევა ალკოჰოლისგან თავს სულ იკავებდა.
ევასთვის საჩუქარი ნამდვილად არ იყო, ის რაც შემდეგ მოხდა. ძალიან ამქვეყნიური ადამი ღრეობაში მაქსიმალურად ჩაერთო და უზომოდ ბევრს სვამდა. მალევე შეეტყო სიმთვრალეც. ის ღვინის სუნით იყო გაჟღენთილი თავიდან ბოლომდე. ცოტათი არაადეკვატური ადამის ხილვამ ევას სულ შეუცვალა წარმოდგენა ერთ წამში, სრულიად დაიმსხვდა ხატი, რომელსაც წმინდანთა რიგებში ხედავდა ევა, ახლა კი მოკვდავების გვერდით ღრეობის ეშხში შესული ადამი წინ და უკან ირწეოდა და თრობის გამო ვერ ინარჩუნებდა წონასწორობას. ევას არ მოეწონა ასეთი ადამის ხილვა, თუმცა თან ესიამოვნა, იფიქრა იქნებ გულიდან ადვილად ამოვიგდოო, მანამდე განზრახული ჰქონდა მალე გასცლოდა იქაურობას, რომ გული დაემშვიდებინა, თუმცა ვერ შეძლო. მეგობრებიც იქვე იყვნენ, ყველას სურდა დიდხანს მოლხენა. ევას კი ახლა უკვე ერთადერთი რამ სურდა, ენახა ადამის ნამდვილი სახე, რომლითაც არ მოიხიბლებოდა.
და აი იხილა იგიც.
ღვინის სუნით გაჟღენთილი ადამი, უჰაერობამ შეაწუხა და აივანზე გავიდა, მკერდზე ჩახუტებული ღვინის ბოთლით
ამ დროს ევა თავის მეგობარს ესაუბრებოდა აივანზე.
უცებ ყური მოჰკრა ქალის სახელს, რომელსაც ადამი იმეორებდა, ევამ ყურები დაცქვიტა და გული ერთიანად ჩაწყდა. ადამი უცნობი ქალის სახელს იმეორებდა სევდანარევი და ნამთვრალევი ხმით.
აქ დაისვა ამ ღამის წერტილი.
თუმცა ეს არ იყო საბოლოო წერტილი.
ეს ერთ-ერთი იმ წერტილთაგანია, რომელიც ევამ დასვა, მაგრამ როცა მიხვდა, რომ გაგრძელებაც მოჰყვებოდა ამ ყველაფერს მძიმედ გადააკეთა და თხრობა განაგრძო.
ამ ღამეზე ფიქრმა დიდხანს გასტანა, ის ღამეც უძილოდ გათენდა. ევა ძალიან განიცდიდა, რომ ადამი სხვა ქალით იყო შეპყრობილი და მისი გრძნობები ამაო აღმოჩნდა.
თუმცა ევას მეგობარს სჯეროდა, რომ ამ სამყაროში წონასწორობის, ერთიანობის შესანარჩუნებლად შეუძლებელი იყო ადამისა და ევას ცალკ-ცალკე ყოფნა. ევას ხომ ასე ძალიან უყვარდა ადამი. უსაზღვროდ, უკიდეგანოდ, უზომოდ, ენით აღუწერლად, უსიტყვოდ- ეს ის სიტყვებია, რომლებიც მცირედით თუ აღწერს ევას ვნებათაღელვას და განცდებს.
გავიდა ხანი. ევას ცოტათი მიუნელდა ინტერესი. ადამიც გაუჩინარდა. დიდხანს არ უნახავს.
მანამდე არსებული ადამის ხატი, ევას ცხოვრებაში სულ სხვანაირი იყო, ერთმა დღემ კი ევას ძალიან ჩვეულებრივი ახალგაზრდა კაცი დაანახა, ყველაზე მეტად არასასურველი ჩვევებით, ღრეობის მონაწილე, მთვრალი, იმისგან ბევრად განსხვავებული როგორიც ადრე ეგონა ევას.
– განსაკუთრებული, მომხიბვლელი, მოკრძალებული, თავდაჭერილი…

მაგრამ არა, ადამი ჩვეულებრივი მოკვდავი აღმოჩნდა, ძალიან ჩვეულებრივი…
დაიმსხვრა წარმოდგენები და სიყვარულის სურვილიც, თუმცა ეს ის ნამსხვრევებია, რომლებიც ბევრჯერ შეკოწიწდება მომავალში და ბევრჯერ დაიმსხვრევა, მაგრამ ყოველი მსხვრევა უფრო დიდ სურვილს გააჩენს ევაში ისევ აღადგინოს ის. ევამ ჯერ კიდევ არ იცის რა ელოდება წინ, რამდენ თავგადასავალს უმზადებს ბედი, რომელიც მისგან დამოუკიდებლად დაიწერა.
გავიდა ხანი.
ევა უმაღლეს სასწავლებელში ჩასაბარებლად ემზადებოდა. ის ყოველთვის კარგად სწავლობდა, ამიტომაც ეს ეტაპი მის ცხოვრებაში უმნიშვნელოვანესი იყო. გოგონა ბოლომდე ჩაეფლო სწავლის ამბებში და დროებით დაივიწყა ადამი, თუმცა მცირე გაელვება ყოველთვის ჰქონდა, როდესაც ნაცნობ ადგილებს ჩაუვლიდა, სადაც ადამი ჰყავდა ნანახი. ადამის ნაკვალევი ამ ადგილებზე მის მეხსიერებას არასოდეს მოშორებია და ყოველთვის აკრთობდა, რამეთუ ახსენებდა მის გრძნობებს, რომლებიც ოდნავ მიმქრალიყო.
ხშირად სტუმრობდა ევა და მეგობარი ზღვის სანაპიროს. ერთ-ერთი გასეირნებისას ისინი უსიამოვნო ფაქტის მოწმენი გახდნენ. უფროსი ბავშვები მცირეწლოვან ბავშვს დასცინოდნენ. სათამაშო ბურთს ართმევდნენ და აგდებდნენ. ევამ და მეგობარმა ეს ვერ აიტანეს, ბავშვს მხარში ამოუდგნენ და მოარიდეს უფროსებს. ბავშვი ტიროდა. ობოლი ბიჭუნა ჩაეხუტა ევას და მოუყვა მომხდარის შესახებ. მეგობრებმა მოჰკიდეს ბიჭს ხელი სანაპიროსთან მდგომ კაფეში წაიყვანეს, ფუნთუშები აჭამეს სახლისკენ გააცილეს ბურთით ხელში და მერე უკან დაბრუნდნენ დიდი ხნის მეგობართან, რომელიც ყოველთვის ელოდა მათ მოსვლას.
მეგობრები საუბრობდნენ მომხდარზე და ცხოვრების სხვადასხვა მოვლენებზე. ზღვა კი ღელავდა, ღრიალებდა თითქოს აღშფოთებული იყო იმ უსამართლობის გამო, რაც რამდენიმე წუთის წინ მოხდა მის ნაპირებთან. თვითონ კი ხელი ვერ შეუშალა. მეგობრებიც ამაზე წუხდნენ, რომ სამყაროში მომხდარ ამდენ უსამართლობას ხელს ვერაფრით უშლიდნენ. მხოლოდ მცირედ შემთხვევებში თუ შეუძლიათ მათ, რომ დაეხმარონ სხვას.

დიდოსტატთა კოლექცია – BIAFF – დან

BIAFF – 2018 ზე ისევე როგორც წინა წლებში განსაკუთრებული და ამავე დროს ორაზროვანი ინტერესი გამოიწვია დიდოსტატთა კოლექციის ფილმებმა, ამ ბლოგპოსტში სამ მათგანზე ვისაუბრებ. ესენია: “ცივი ომი” (პაველ პავლიკოვსკი) ; “ადამიანი, კოსმოსი, დრო და ადამიანი” (კიმ კი დუკი); “სახლი, რომელიც ჯეკმა ააშენა” (ლარს ფონ ტრიერი).

joanna-kulig

პაველ პავლიკოვსკის ფილმში “ცივი ომი” მოქმედება 1949- 64 წლებში ხდება პოლონეთში (იუგოსლავიაში, ბერლინსა და პარიზში). “იდას” შემდეგ ამ ფილმმაც მიიპყრო საკმაოდ დიდი ინტერესი საფესტივალო წრეებში და რეჟისორმა კანის ფესტივალზე პრიზი დაიმსახურა “საუკეთესო რეჟისურისთვის”. ფილმის შავ-თეთრი ტონალობა თანამედროვე გადასახედიდან წარსულის გაშუქების ერთ-ერთი საუკეთესო ვარიანტია სიუჟეტის ფილმის დროში რეალიზებისთვის. ფილმი სამყაროში მთავარ გრძნობას სიყვარულს ეხება, რაც როგორც უმეტეს შემთხვევებში მოიცავს კონფლიქტებს, განშორებას, ჩხუბს, თუმცა არ ჰკარგავს თავის მნიშვნელობას და მაინც იმარჯვებს. ამ ფილმშიც ჰქონდა ადგილი წასვლას, დარჩენას, თუმცა წყვილის შეხვედრის შემდეგ ისევ ფეთქდება ვნება მათ შორის, როცა უკვე მათ სხვა ცალკ-ცალკე მყოფი გზა აქვთ არჩეული, მაგრამ ეს მაინც ვერ იქნება დასასრული მათ ისტორიაში. რამდენიმე განშორების შემდეგ წყვილი ახერხებს ერთად ყოფნას და ისინი სიყვარულს შეჰფიცებენ ნანგრევებში ერთი დანთებული სანთლის ფონზე დაჩოქილები. ისინი თავად “აკურთხებენ” მათ ერთად ყოფნას და ამ გრძნობის გამარჯვებაში კიდევ ერთხელ გვარწმუნებენ. ფილმი საკმაოდ რიტმული მუსიკალური ნომრებითაა დატვირთული, რასაც ცვლის სევდანარევი პასაჟები, თუმცა ის მაინც აღწევს დრამატულ ფონს თავს და იქცევა რომანტიულ ფილმად, რომელშიც სიყვარული იმარჯვებს.

cold_war_zimna_wojna_fotosy252-h_2018

რაც შეეხება ჩემთვის გამორჩეული რეჟისორების სიის ლიდერებს ლარს ფონ ტრიერსა და კიმ კი დუკს მათ ამჯერად ბევრად უფრო სასტიკი და სისხლიანი კინო შემოგვთავაზეს. რაც გასაკვირი არცაა კიმ კი დუკისგან, რომლის ფილმმა გასულ წელსაც (რომელიც ბიაფფ-ის კინოსეანსების ფარგლებში ვნახე) საოცარი დისკურსი გამოიწვია. კიმ კი დუკთან სისხლს საკმაოდ შეეჩვია მაყურებელი, მისი ბოლოდროინდელი ფილმები მეტწილად გაჯერებულია სისხლიანი ეპიზოდებით, თუმცა ლარს ფონ ტრიერისთვის ეს არ იყო დამახასიათებელი. მისთვის საინტერესო თემების კუთხით ტრიერი ისევ მოწოდების სიმაღლეზეა, კიმ კი დუკის მსგავსად და ძნელია მიუხედავად ამდენი სისხლით გაღიზიანებული მაყურებლის ემოციებისა მათი ფილმები შეაფასო მხოლოდ “ცუდია” ან “კარგიას” კატეგორიაში. რადგან ეს იქნებოდა ყველაზე მშრალი და არაფრისმთქმელი შეფასება, ასეთ მრავლისმთქმელ რეჟისორებთან, რომელთა ფილმებიც სავსეა ძიებებით, სამყაროში ადამიანის არსებობის უმნიშვნელოვანესი კითხვებით, მუდმივი ფიქრით და ა.შ. პირველი განცდა რაც მე პირადად ტრიერის ფილმების ხილვისას მეუფლება არის “ეს კაცი გიჟია” ან გენიოსი, გაოცება, გაოგნება, უამრავი კითხვა ქაოსურად მფრინავ პასუხებთან ერთად, რომელთაგანაც ვერასდროს ვერ გამოიცნობ სწორ პასუხს, რადგანაც ტრიერი ბოლომდე არასოდეს გახსნის კარტებს.

“სახლი, რომელიც ჯეკმა ააშენაც” იმ კატეგორიის ფილმია, რომელიც არამხოლოდ უბრალოდ გადაღებული, არამედ საოცრად ნააზრევი კინოა. ტრიერის ფილმებს ყოველთვის ეტყობა ის, რომ რეჟისორს ძალიან დიდხანს აქვს ნაფიქრი და ფაქიზი სიზუსტით განსაზღვრული თითოეული დეტალი ფილმში, თითოეული პერსონაჟის ამოსუნთქვაც კი საოცარი რუდუნებით აქვს გადატანილი ეკრანზე. შეუძლებელია არ აღინიშნოს მეთ დილონის საოცარი შესრულება და ვიზუალის სწორი შერჩევა შესრულებული როლისთვის.
IMG_6937.JPG
ვერც კი ვივარაუდებ, რომ ტრიერს დასჭირდება ოდესმე მიბაძოს ვინმეს, იმდენად მრავალფეროვანი და მისთვის დამახასიათებელი ხელწერა აქვს, თუმცა ამ ფილმის ყურების დროს ფილმის წყობის თვალსაზრისით, განსაკუთრებით დასაწყისში რამდენჯერმე გამახსენდა გერმანელი რეჟისორის ტომ ტიკვერის ფილმი “გაიქეცი, ლოლა გაიქეცი”. ტრიერიც ტიკვერის მსგავსად გმირის ისტორიის რაღაც ეტაპს ელვის სისწრაფით ჩავლილი კადრების ფონზე გვამცნობს რამდენიმე ეპიზოდში, რაც ტრიერთან ფილმის დინამიკას საოცრად აჩქარებს. ექსპრესიული კამერა, მრავალფეროვანი კადრები, დეტალების აქცენტირება იმდენად მაღალ დონეზეა შეზავებული ერთმანეთთან, რომ ძნელია უყურადღებოდ დაგრჩეს რეჟისორის მაღალი ოსტატობა. მართალია არ შემიძლია მომწონდეს ზოგადად ამ თემატიკის, ასეთი აგრესიით, სისხლით და ნეგატიური ელფერით სავსე ფილმები, თუმცა არც ის შემიძლია არ მომწონდეს კიმ კი დუკის და ლარს ფონ ტრიერის შექმნილი კინოსურათი. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ორი რეჟისორი სრულიად სხვადასხვა ფრონტზე იბრძვიან BIAFF -ის კინო ჩვენებების შემდეგ ისინი ერთგვარად “სისხლიანი კინოს” ავტორების განსაზღვრებაში მოექცნენ მაყურებლის თვალში. ფილმის ჩვენების დროს დარბაზი მაქსიმალურად გადავსებული იყო, მაყურებელი იატაკიდანაც მოხერხებულად ადევნებდა ფილმს თვალს, თუმცა რამდნიმე ეპიზოდს ვერ გაუძლო რაღაც ნაწილმა და ერთიანად წამოიშალა რამდენჯერმე თითქმის ფილმის ფინალში და გავიდა დარბაზიდან. მიუხედავად იმისა, რომ მიმაჩნია ყველა რეჟისორს სურს თავის ფილმზე დარბაზი გადაივსოს, ტრიერის მიზანი ამასთან ერთად ისიც შეიძლება იყოს, რომ მან მაყურებელი იმდენად გააღიზიანოს, იმდენად შემზარავი ისტორია ანახოს, რომ მან ვერ გაუძლოს და დატოვოს დარბაზი. ამიტომაც ეს არ არის კინო “სუსტებისთვის”, ამ რეჟისორის ფილმებს უნდა გაუძლო შესაბამისი ფსიქოლოგიური მზაობით, რაც რათქმაუნდა ყველას არ გააჩნია.
IMG_6940.JPG

“უარს მხოლოდ დამნაშავე იტყოდა” – ამბობს ჯეკი სახლის ჩხრეკის დროს, ის რამდენჯერმე ცდილობს არაპირდაპირ წარმოაჩინოს თავი დამნაშავედ, ქერა ქალთან ყოფნისას, რომელიც სხვა ქალებთან შედარებით მეტ სიმპათიას იწვევდა მასში, ის პოლიციელსაც უმხელს თავის დანაშაულს, თუმცა პოლიციელი ამას სიმთვრალეს მიაწერს და გულგრილად ტოვებს ქუჩას.

“დამალვის საუკეთესო გზაა, საერთოდ არ დამალო” – ეს ჯეკის დევიზია, ის ცდილობს აფიშირებას, არც მალავს საკუთარ თავს, მაგრამ მაინც ვერ იჭერენ მას. ფილმი მოიცავს პრედიქტ კადრებსაც, რაც რამდენიმე ეპიზოდში ვლინდება. მაშინაც კი როცა ქერა ქალი შველას ითხოვს და ჯეკი მას ამის საშუალებას აძლევს, არავინ არ ჩანს კორპუსში ისეთი ვინც ქალის ბედით დაინტერესდება. მკვლელი შანსს აძლევს მსხვერპლს, რომელიც განწირულია, თანაც ახლა არამხოლოდ ჯეკის მხრიდან, არამედ გულგრილი საზოგადოების მხრიდანაც.

“ადამიანის საბოლოო მიზანი სიცოცხლეში კი არა სიკვდილის შემდეგ იკვეთება” – ეს ჯეკის მოსაზრებაა. შეიძლება ამიტომაც ემხრობა ის სიკვდილს და ხელს უწყობს ადამიანების გარდაცვალებას. კაცი, რომელიც უმოწყალოდ კლავს ადამიანებს, ვერაფრით იქცევა არმოსაწონ გმირად, მიუხედავად მისი სისასტიკისა, ის იწვევს სიმპათიას, მაგრამ არა თანაგრძნობას, რომლითაც შეიძლება გაამართლო ის ან ახსნა მისი ხელოვნების სახელით განხორციელებული ქმედებების მოტივები. ჯეკი კლავს უმიზეზოდ, ყინავს ადამიანებს მაცივარში, იმისთვის რომ შემდეგ მათგან ხელოვნების ნიმუშისთვის შესაბამისი პოზები მიიღოს.
ფილმის ირგვლივ გაჟღერებულ მოსაზრებებში იყო ფემინისტური მოსაზრებაც, იმის შესახებ, რომ ტრიერი ქალთმოძულეა და განზრახ ირჩევს მსხვერპლად ქალებს. თუმცა ფილმში ნათლად ჩანს, რომ ბევრი ქალის გვერდით, ჯეკი კლავს ბავშვებსაც და მამაკაცებსაც კეტავს მაცივარში გასაყინად. “ყოველთვის ქალებთან უფრო ვთანამშრომლობდი” – ასე ხსნის ცხედრებში ქალთა სიმრავლეს ჯეკი. ფილმში ჟღერდება ფრაზა, სადაც ჯეკი ახსენებს, რომ მამაკაცის მოგერიება ფიზიკურად ბევრად უფრო ძნელია, ვიდრე ქალის. ამ ინფორმაციით(რომლითაც ტრიერტმა პერსონაჟი აალაპარაკა) რეჟისორი ცდილობს თავის დაზღვევას, მოსალოდნელ ფემინისტურ პროტესტზე, თუმცა როგორც ჩანს ეს საკმარისი არ აღმოჩნდა. ფილმი სიცოცხლის, გარდაცვალების, კერპების, რელიგიის თემებს მოიცავს, სადაც მთავარი პერსონაჟი თვლის, რომ რელიგია ადამიანებს თავის მონებად აქცევს.

THTJB_Styx_Poster_wide_House_rgb.indd

“განდიდება ნაშრომს აკნინებს” – ჯეკი კერპებზეც აკეთებს აქცენტს, სადაც სტალინს, ჰიტლერს და სხვებს ვხვდებით, რომელთაც ის უდიდესი ხელოვნების ნიმუშებს უწოდებს. ფილმში ვხვდებით სცენას მელანქოლიიდან, ნახსენებია ანტიქრისტეც, ტრიერმა ამ ფილმში თითქოს შეკრა მთელი თავისი ფილმოგრაფიის საერთო სათქმელი.
“ჰგონიათ, რომ ხელოვანები შემოქმედებაში იმას ასახავენ, რისი განხორციელებაც სინამდვილეში სურთ” – ასე ხსნის მთავარი პერსონაჟი ხელოვნებაში სისხლიანი ბრძოლების, სიკვდილის თემას. ის მკვლელობის მსგავს სცენას აცოცხლებს მის მიერ მოკლული ადამიანების ცხედრებით, რასაც ფონად გასდევს ბრძოლის სცენები სხვადახვა მხავტრის შემოქმედებიდან. ფილმი საინტერესო დრამატურგიას გვთავაზობს. თხრობის სტილი დაყოფილია თავებად და სრულდება ეპილოგით, როცა ჯეკი თავის თანამოაზრე ვერდისთან ერთად ჯოჯოხეთში ხვდება. რატომ მოევლინა ჯეკს ვერდი, იქნებ ტრიერმა მას თანაგრძნობის ნიშნად მეგობარი მოუძებნა, ვინც მოუსმენდა, გაუგებდა, მაგრამ სჭირდება კი ჯეკს გაგება? შეიძლება კი მისი ქმედებების ახსნა?
მინდვრის სცენა, ბავშვობის მოგონებები, მკვდარი ბავშვები, უამრავი გვამი, შემზარავი სისასტიკე – ეს ყველაფერი ჯეკის ისტორიის ეპილოგს გასდევს და ჯოჯოხეთის ცეცხლი, რომელშიც ჯეკი მაშინ ვარდება, როცა კედელზე ცოცვით ერთი მხარიდან მეორეზე გადასვლა განიზრახა. ჯეკმა ის დასასრული მიიღო, რომელიც დაიმსახურა. იმ მძიმე ფონზე, რაც ფილმში დასაწყისიდან თითქმის ბოლომდე მიმდინარეობს, ჯეკის ჯოჯოხეთის სცენა ერთგვარი ირონია იყო, ზედმეტად დიდი დაცინვა შესაძლოა, თავად ადამიანის აღსასრულის და მისი ჯოჯოხეთსა თუ სამოთხეში მოხვედრის თემისადმი. აქ ნაწილობრივ იკითხება ტრიერის პოზიცია. ის ამ მძიმე ისტორიიდან გვაგდებს ძალიან მარტივად გაკეთებულ ჯოჯოხეთის ზღაპრულ სცენაში, სადაც ცეცხლია. სჯერა კი ტრიერს ასეთი დასასრულის არსებობის? მითუმეტეს ამავე ფილმში უცხადებს ის რელიგიას უნდობლობას, საიდანაც წარმოშობილია ჯოჯოხეთის თემაც. ყურადსაღებია ისიც, რომ ჯეკი რამდენჯერმე აშენებს და ანგრევს სახლს. სახლი კი ემსაგვსება ცხოვრების გზას, რომელსაც ადამიანი თავად ქმნის და რომელიც ჯეკისთვის ჯოჯოხეთის ცეცხლით სრულდება

და ბოლოს ამ ფილმზეც და ტრიერზეც ალბათ დაუსრულებლად შეიძლება საუბარი, თუმცა ვეცდები მოკლედ შევაჯერო აზრი და ყურადღება კიმ კი დუკისკენ მივმართო. “სახლი, რომელიც ჯეკმა ააშენა” წარმოადგენს ერთ-ერთ საინტერესო სურათს, რომელიც ჭარბად იწვევს უარყოფით ემოციებს, მაგრამ ის მეტად ეფექტური ფილმია, ვიდრე დეფექტური, მიუხედავად იმისა, რომ მე ტრიერის შემოქმედების სხვა ფილმებით ბევრად უფრო მოხიბლული ვარ, თავისი ეპატაჟით ის ყოველთვის მოწოდების სიმაღლეზეა და გვაოცებს.

IMG_6936.JPG

ახლა კი რაც შეეხება კიმ კი დუკის ფილმს “ადამიანი, კოსმოსი, დრო და ადამიანი” პირველი რაც შეიძლება ამ ფილმმა გაგვახსენოს ისევ და ისევ კიმის ხელწერაა, თუნდაც სათაურებში, როგორც მკვეთრ განაცხადში გამოსახული. “ფილმის ნახევარი მისი სათაურია” (ბრესონი)დაახლოებით ასევეა ამ ფილმის შემთხვევაში. ის უტრიალებს ადამიანს, რომელიც სხვადასხვა სიტუაციაში საოცარ ტრანსფორმაციას განიცდის.
201812827_3.jpg
ფილმში ერთმანეთისგან განსხვავებული ადამიანები ერთ სივრცეში იყრის თავს. აქ ვხვდებით სენატორს ვაჟთან ერთად, შეყვარებულ წყვილს,ახალდაქორწინებულებს, იდუმალ მოხუცს, მეძავებს და მოძალადე დამნაშავეთა ჯგუფს თავიანთი ლიდერით. ოკეანის მორევიდან მგზავრები უეცრად ღრუბლებში აღმოჩნდებიან, რაც მათში პანიკას იწვევს უკვე გამოვლენილ ცხოველურ, სექსუალურ ინსტიქტებს ემატება შიმშილის თემაც, რაც ადამიანებს ერთმანეთის მჭამელებად გადააქცევს. პერსონაჟების ისტორია მოცემულ დროში არსებობს, სამოქმედო სივრცე გემია, სადაც მათი ბედი ერთმანეთთან მწვავე პრობლემით გადაიკვეთება. ძალადობა, შიმშილი, სისასტიკე, უფლებათა დარღვევა სოციალური ფონით – საკმაოდ რეალისტური და მძიმე სურათია, თუმცა ყველაფერი ეს ბოლოს ფანტასტიკურ ელფერს იღებს, როცა ადამიანები იქცევიან კანიბალებად. ტრიერის ფილმის მსგავსად, მაყურებელმა ვერც კიმ კი დუკის ამ შემოთავაზებას გაუძლო და გულისრევის, სიბრალულის, ზიზღის შეგრძნებით დამძიმებული ტოვებდა დარბაზს. რატომ აქცევს თავის პერსონაჟებს ყოველთვის ძალადობის მსხვერპლად ეს რეჟისორი? იმდენად მასშტაბურ სახეს იძენს მის ფილმებში ამ თემის პროექცია, რომ შესაძლოა ამის მიღმა პირადი გამოცდილება იკითხებოდეს.
1278071_Human-space-time-and-human-c-kim-ki-duk-film
ფილმში ადამიანების თვითგადარჩენისთვის ბრძოლა ემსგავსება ცხოველთა ბრძოლას.
“მთავარი გადარჩენაა”- სენატორი მამა საკუთარ შვილს მისი ხორცით გამოკვებას სთავაზობს, რათა მასში გააგრძელოს სიცოცხლე. ღირს კი ასეთი სახით სიცოცხლის შენარჩუნება?
საიდან წარმოიშვა ამდენი აგრესია?
ფილმი გაოცების, გაურკვევლობის და უამრავი კითხვის მორევში გვაქცევს.
რატომ ამდენი ძალადობა?
საიდან ამხელა სისასტიკე?
ნუთუ რეჟისორს თვითგადარჩენისთვის მებრძოლი ადამიანის უკიდურესი სახე უნდა გვანახოს, როცა ის საკუთარი მშობლის სხეულით გამოკვებაზეც თანახმაა, როცა ადამიანს სხვისი სისხლით შეუძლია დაიკმაყოფილოს წყურვილი, ან სხვა ადამიანის ხორცით გაიქროს შიმშილის გრძნობა. რამდენიმეჯერ გაუპატიურებული გოგონა, რომლის ქმარსაც კლავენ, ორსულად აღმოჩნდება. პირველი ზიზღის შემდეგ, ის მოხუცის გავლენით იტოვებს ბავშვს, მეტიც მიზნად დაისახავს, რომ ბავშვი აუცილებლად გააჩინოს. ჯერ არ დაბადებული ბავშვი ერთგვარ საფარველად აღმოჩნდება მისთვის, როგორც სიცოცხლის გაგრძელების სიმბოლო, თუმცა რეჟისორი აქაც დაუნდობელია და ბავშვს დაბადებამდე სახავს, როგორც ცოდვის პირმშოს. მას შემდეგ რაც გემზე მცენარეები იზრდება და ქათამი კვერცხს დებს, ირგვლივ ადამიანი აღარ ცოცხლობს, გარდა ორსული გოგონასი, რომელსაც ამ პირობებში მარტო უწევს მშობიარობა. ის გემზე აჩენს ბავშვს, საიდანაც წლების შემდეგ რეალურ ყოფაში გადადის, სადაც ჩვეულებრივი დედა შვილის ურთიერთობა უნდა ვიხილოთ თითქოს, მაგრამ აქაც ისევ განაგრძობს ცოდვა არსებობას, შვილს აქვს სასტიკი გამოვლინებები და ყველაზე ცუდი რაც შეიძლება ამ ისტორიაში იკითხებოდეს, ის სურვილია, რაც ფილმის ფინალში ჩანს. იმ სისხლიანი ძალადობით სავსე ისტორიაში, რასაც რეჟისორი გვთავაზობს, შეუძლებელია HAPPY END-ზე გვეფიქრა, თუმცა “ოიდიპოს კომპლექსი”, შვილის ფარული ვნება საკუთარი მშობლის მიმართ ზედმეტი ცოდვით ამძიმებს ამ ფილმს და მაყურებელსაც, რომელსაც არ შეუძლია ერთბაშად გადახარშოს ამდენი ნეგატიური ტალღა, რომელსაც ამ კინოსურათისგან იღებს.
თუმცა ის რაც მაყურებელს დანამდვილებით შეუძლია მიიღოს კიმ კი დუკისგან, ან ტრიერისგან არის გაოცება, გაოგნება, ფიქრი, გაურკვევლობა და უამრავი რატომ ფილმის ბოლოს?
რატომ??????
220px-Human,_Space,_Time_and_Human

BIAFF 2018 დასრულდა

IMG_6540.JPG

BIAFF-2018 23 სექტემბერს ბათუმის ხელოვნების ცენტრში გამართული მუსიკალური ნომრებისა და გამარჯვებულებების დასახელებით დასრულდა. აღსანიშნავია ბათუმის ჯაზ ბენდი, რომელიც სასიამოვნო მუსიკას ჰქმნიდა და ალამაზებდა თავისი ჰანგებით საღამოს. რაც შეეხება გამარჯვებულებს მათი სია საკმაოდ დიდია.

BIAFF 2018-ის მხატვრული ფილმების საერთაშორისო კონკურსის სექციის ხუთკაციანმა ჟიურიმ – სერგეი რახლინი (აშშ) – თავმჯდომარე, ბენსე ფლიგაფი (უნგრეთი), ოლეგ ნეგინი (რუსეთი), ალინ ტასჩიანი (თურქეთი), ლევან თუთბერიძე (საქართველო), გამოავლინა გამარჯვებულები:

– გრანპრი – „რეი და ლიზი”, რიჩარდ ბილინგჰემი, დიდი ბრიტანეთი, 2018; 107 წთ.

– საუკეთესო რეჟისურა – ალიჩე რორვახერი ფილმისთვის „ბედნიერი ლაზარე“, იტალია/შვეიცარია/საფრანგეთი/ გერმანია, 2018; 122 წთ.

– საუკეთესო მსახიობი მამაკაცი – ადრიანო ტარდიოლო ფილმში, “ბედნიერი ლაზარე”, ალიჩე რორვახერი, იტალია/შვეიცარია/საფრანგეთი/გერმანია, 2018; 122 წთ.

– საუკეთესო მსახიობი ქალი – ელა სმითი, ფილმში „რეი და ლიზი”, რიჩარდ ბილინგჰემი, დიდი ბრიტანეთი, 2018; 107 წთ.

– ჟიურის სპეციალური პრიზი – „ჰორიზონტი“, თინათინ ყაჯრიშვილი, საქართველო/შვედეთი, 2018; 105 წთ. და „სტიქსი“, ვოლფგანგ ფიშერი, გერმანია/ავსტრია, 2018; 90 წთ.

BIAFF 2018-ის დოკუმენტური ფილმების საერთაშორისო კონკურსის სექციის ხუთკაციანმა ჟიურიმ – ვიტალი მანსკი (ლატვია) – ჟიურის თავმჯდომარე, ინა როსოვ (გერმანია), ზავენ სარგისიანი (სომხეთი), სერგეი ლავრენტიევი (რუსეთი), მარიამ ჭაჭია (საქართველო), შემდეგი პრიზები გასცა:

– საუკეთესო დოკუმენტური ფილმი – “მამებისა და შვილების შესახებ”, ტალალ დერკი, გერმანია/სირია/ლიბია/ყატარი, 2017; 99 წთ.

– ჟიურის სპეციალური პრიზი – “დროის ხიდები”, ოდრიუს სტონის, ლატვია, 2018; 80 წთ.

BIAFF 2018-ის მოკლემეტრაჟიანი ფილმების საკონკურსო სექციის ჟიურიმ – ნიკოლოზ ხომერიკი (რუსეთი), ჟალე არიკანი (გერმანია), ქეთევან დევდარიანი (საქართველო), ასევე ორი ძირითად ნომინაციაში გასცა პრიზები:

საუკეთესო მოკლემეტრაჟიანი ფილმი – საშლელი, დავით ფირცხალავა, საქართველო, 2018, 18 წთ.
ჟიურის დიპლომი (სპეციალური მოხსენიება) – გადაეცა ორ ფილმს:
„ყველა ის არსება“, ჩარლზ ვილიამსი, ავსტრალია, 2018, 13 წთ.

„საკვები მიტანით“, იაზან ალ გჰაზავი, იორდანია, 2018, 22 წთ.

BIAFF 2018-ის ქართველ კინოკრიტიკოსთა ჟიურიმ – გოგი გვახარია , თეო ხატიაშვილი, ლელა ოჩიაური, გამოვლინა კინოკრიტიკოსთა რჩეული ფილმები:

– საუკეთესო მხატვრული ფილმი – „დონბასი“, სერგეი ლოზნიცა, გერმანია/უკრაინა/საფრანგეთი/ნიდერლანდები/რუმინეთი, 2018; 121 წთ.

– ჟიურის სპეციალური მოხსენიება – “ბედნიერი ლაზარე”, ალიჩე რორვახერი, იტალია/შვეიცარია/საფრანგეთი/გერმანია, 2018; 122 წთ.

BIAFF-ის პრიზი კინოხელოვნების განვითარებაში შეტანილი წვლილისათვის გადაეცათ:

ლომერ ახვლედიანი (საქართველო)

გელა კანდელაკი (საქართველო)

იოსებ ბარდანაშვილი (საქართველო)(რომელმაც ექსპრომტად შეასრულა ნაწარმოები სცენაზე საოცარი მანევრირებით).

საბანკეტო წვეულებას კი მუსიკალურად აფორმებდა ჯგუფი “ASEA SOOL” , რომელიც განსაკუთრებულ მუსიკას ქმნის.

ეს იყო მთავარი ინფორმაცია BIAFF 2018 – ის დასკვნითი ღონისძიებიდან, BIAFF კი ისევ ერთი წლით დაგვემშვიდობა….

Biaff.jpg

მხატვრული კინო BIAFF 2018

მოკლედ მიმოვიხილავ რამდენიმე ფილმს, რომლებიც მხატვრული კინოს საკონკურსო სექციაში მოხვდა. ეს სექცია ყოველთვის უფრო საინტერესოა ჩემთვის, როგორც მხატვრული კინოს მოტრფიალისთვის, ვიდრე დოკუმენტური კინო. თუმცა სამწუხაროდ, ფილმების დიდი ნაწილი, რომლებსაც ახლა ვახსენებ ჩემი აღფრთოვანების და ინტერესის ქვეშ ნაკლებად მოექცა…
images
აი ფილმებს და რეჟისორებს, რომლებიც ისევ დიდ ინტერეს იწვევენ ჩემში ცალკე პოსტს მივუძღვნი (ვგულისხმობ დიდოსტატთა კოლექციის წარმომადგენლებს, ლარს ფონ ტრიერსა და კიმ კი დუკს, რომლებიც ჩემი საყვარელი კინორეჟისორთა სიის სათავეებში არიან.)
ახლა კი რამდენიმე ფილმზე, რომელიც ვნახე ბიაფფ-ის მხატვრული კინოს საკონკურსო სექციიდან.
წელს ბიაფფზე იყო ფილმები, რომელზეც დარბაზი ფაქტიურად გადაიჭედა, ერთ-ერთ ფილმის გასპარ ნოეს “ექსტაზის” ჩვენების დროს დარბაზში ადგილიც კი არ შემხვდა, ნახევარი საათის შემდეგ, ვერ გავუძელი იატაკის “სირბილეს” და დავტოვე დარბაზი, თუმცა მთლად იატაკს ვერ დავაბრალებ, რადგან წლების განმავლობაში ფეხზე დამდგარსაც მინახავს საინტერესო ფილმები დაახლოებით ორი საათის განმავლობაში. მიუხედავად იმისა, რომ მუსიკა, ცეკვა საკმაოდ ენერგიულ რიტმს უქმნიდა ფილმს და თითქოსდა სძენდა დინამიკას, მაინც მონოტონურად მომეჩვენა თხრობის სტილი, რაც დოკუმენტურ ელემენტებს შეიცავდა. არ აღმოჩნდა ჩემი კინო “დონბასიც”, რომელიც მალევე მივატოვე. არის ფილმები,რომლებიც თუ ნახევარს გაუძელი, მაშინ შემდეგში საინტერესოც შეიძლება აღმოჩნდეს, თუმცა ხანდახან ამ ნახევარს ვერ ვუძლებ ხოლმე :D.
რაც შეეხება, ბოლო პერიოდში თურქული კინოს თემების მრავალფეროვნებასა და აქტუალურობას, ამან განაპირობა ის რომ, სანახავ ფილმთა სიაში მოვინიშნე თურქი რეჟისორის ტარიკ აქთაშის ფილმი “მკვდარი ცხენის ნისლეული”, თუმცა ისევ იმედგაცრუებული დავრჩი თურქული ფილმით (ვგულისხმობ “მარცვალს”), განსხვავებით წინა წლებისგან, როცა ქართულ კინო ფესტივალებზე ყოველთვის საინტერესო ფილმებს ვნახულობდი ამ ქვეყნის რეჟისორების შემოქმედებიდან.

dead-horse-nebula-2
კადრი ფილმიდან “მკვდარი ცხენის ნისლეული”
ესაა ფილმი, რომელშიც არაფერია ისეთი მომხიბვლელი, როგორიც სინოფსისი, ის აშკარად გვატყუებს და არაფრით არ ამართლებს თავის თავს. ერთგვარი დაპირისპირება ადამიანისა და ბუნების, ცხოველებსა და ადამიანთა შორის თითქოს არღვევს სიცოცხლის ჰარმონიას, მაგრამ ამის ჩვენება უფრო მცდელობაა რეჟისორის მხრიდან, რომელიც კრახით მთავრდება, ვიდრე რეალური პროექცია ამ მნიშვნელოვანი თემებისა. ფილმი კი მეტისმეტად ბუნდოვანი რჩება მაყურებლისთვის, პერსონაჟის განცდებითა თუ წარსულის გავლენით.
IMG_7165.JPG
გაცილებით უფრო საინტერესო თემებს აშუქებს გერმანელი რეჟისორის ვოლფგან ფიშერის ფილმი “სტიქსი”, რომელშიც ზღვის მორევში ხდება მოქმედება…

45473967_303

ფილმის ჩვენება რეჟისორის შესავალი სიტყვით დაიწყო. ფილმში პირველივე მომხიბვლელ კადრში ჩნდება მაიმუნი და ჩემი ქვეცნობიერი კითხვა?
რატომ ასეთი დასაწყისი?
რამდენიმე წუთის გასვლის შემდეგ ფილმში ჩნდება დარვინის თეორიის შესახებ ცნობა და ექიმი ქალი, რომელიც ზღვაში გადის. ფილმის დასაწყისში მომხდარი ავარია, თითქოს არაფრით უკავშირდება ფილმს, როგორც შესავალი კადრი ისტორიაში. ის მხოლოდ ინფორმაციაა იმისთვის, რომ ფილმში შემოვიდეს მთავარი პერსონაჟი, (და ხაზი გაესგას მის პროფესიას)
თანაც, რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს ქალი, რომელიც დამოუკიდებლად მართავს იახტას და სრულიად მარტო გადის შორეულ მოგზაურობაში, სადაც სირთულეებს აწყდება. ესაა ბრძოლა გადარჩენისთვის, ოღონდ სხვისი სიცოცხლის გადარჩენისთვის, სადაც მთავარი როლის შემსრულებელი და რეჟისორი სრულ ჰარმონიაშია ერთმანეთთან.
Susanne+Wolff+Wolfgang+Fischer+Styx+Press+GaB5XJM1lhMl

გადარჩენილი ბავშვი გემიდან აგდებს ზღვაში მთავარ პერსონაჟს, რომელიც ბიჭს უხსნის, რომ ვერ მივა იმ გემთან, რომელიც იღუპება, რადგან ეს მგზავრების სიცოცხლისთვის შესაძლოა საფრთხის შემცველი აღმოჩნდეს, რადგან მგზავრები დაიწყებენ წყალში გადმოხტომას. ბიჭი წითელ თოკს აგდებს წყალში, ქალი ადის გემზე, ის მუდმივად იმის მცდელობაშია დამხმარე რაზმი გამოიძახოს, მაგრამ სანამ ის საკუთარი გემის საფრთხეზე არ ეუბნება დამხმარე რაზმი არ ჩანს. მათი გულგრილობა ბევრი ადამიანის სიკვდილის მიზეზი ხდება. ქალი კი შეწუხებულია გარდაცვლილთა რაოდენობის გამო. ფილმი შესანიშნავი მაგალითია, თანაგრძნობის, სხვისი დახმარების სურვილის, ზღვაში მყოფი ადამიანის რთული ბედის და ასევე დამხმარე რაზმის გულგრილობის, მათი არადროული რეაგირება განაპირობებს ფილმის ფინალს. პერსონაჟის გაოგნებული სახე ასრულებს ფილმს. ის რეალობის მიღმაა იმ რეალობისა, რომელში ყოფნაც არ სურს, რისი შეცვლაც სურდა და ვერ მოახერხა. მიუხედავად საკმაო გამბედაობისა ის მაინც ვერ შეეწინაღმდეგა სხვათა უბედურებას და ვერ აიცილა თავიდან ეს. მის სახეზე იკითხება წუხილი იმის გამო, რომ საკმარისად ძლიერი არ აღმოჩნდა.


მხატვრული კინოს საკონკურსო ჩვენებები დაასრულა ქართველი რეჟისორის თინათინ ყაჯრიშვილის ფილმმა “ჰორიზონტი”. ფილმი ახალგაზრდა მამაკაცის უკან დარჩენილ ცხოვრებასა და აწმყოში არსებულ წარსულის გავლენაზე მოგვითხრობს. მშვენიერი ბუნების სურათები გაშლილ ჰორიზონტზე მეტ ჰაერს სძენს ფილმს, ჟანგბადით ავსებს და არ იქცევა ფუჭ, ცალკე მდგომ კადრებად. ფილმი საკმაოდ კარგად აწყობილია ვიზუალურად, როგორც საოპერატორო ნამუშევარი წარსულისა და აწმყოს კადრების შერევით, ხმისა და გამოსახულების შეთამაშებით, თუმცა თანამედროვე ქართული ფილმების ხილვისას ხშირად არსებული განცდა ამ ფილმზეც განმიახლდა და დეფიციტურად ვიგრძენი დიალოგები. მიუხედავად იმისა, რომ დიალოგების და ბევრი ტექსტის მომხრე არ ვარ კინემატოგრაფში, ტექსტში არსებული ხანგრძლივი პაუზები ხშირ შემთხვევაში მეჩვენება სათქმელის, ან მისი გამოხატვის ხერხების ვერ მოძბენის მიზეზად. რეალურად ამ ფილმში პერსონაჟებს აქვთ ბევრი სათქმელი ერთმანეთთან, მაგრამ რატომღაც თავის თავს ბოლომდე ვერ გამოხატავენ. ვფიქრობ, რომ ფილმის გმირები შეიძლებოდა მეტად გახსნილიყო, თუმცა თავშეკავება სდევთ მათ, ამიტომაც განცდილზე მეტად მათ შესრულებას ნათამაშევი ემჩნევა. სიყვარული, განშორება, “მეგობრობა”, ახალი ქორწინება, ქალაქის ცხოვრებისგან მიყრუებულ ადგილას აღმოჩენა – ეს ყველაფერი გიოს ირგვლივ ხდება, რომელსაც ყოფილი ცოლის მიმართ სიყვარული არ განელებია, ის კი “მეგობრად” მიიჩნევს მას. წარსულთან განშორების ვერ შეგუება ხდება გიოს სიკვდილის მიზეზი. ანა კი ცრემლად იღვრება კაცის გარდაცვალების გამო.
რა სურს ამ ისტორიით დაგვანახოს რეჟისორს?
რა გავლენები აქვს ადამიანის ცხოვრებაზე წარსულს, რომელთანაც აწმყოც გაკავშირებს (შვილების სახით) და ვერასოდეს აქცევ წარსულად.
თუ შეუცვლელ სიყვარულზე, რომელთან განშორებაც კაცს ფატალურ შედეგამდე მიიყვანს.
ვინ არის ამ ისტორიაში დამნაშავე?
ქალი, რომელიც ხელჩაკიდებული დადის ყოფილ ქმართან ერთად, როცა მასვე უმტკიცებს, რომ ახლა სხვა უყვარს თუ თვითონ ეს მამაკაცი, რომელმაც საკუთარ გრძნობებზე უარი ვერ თქვა.
არ შეიძლება არ აღვნიშნო მოხუცი ვალიკო, რომელიც საკმაოდ სახასიათო და საინტერესო პერსონაჟია, ვინც განაპირობებს ფილმის იუმორისტულ ხასიათს. ფილმი საკმაოდ მომხიბვლელია, თუმცა დამაკლდა განცდა. ვფიქრობ, საკმაოდ მშრალი იყო პერსონაჟების პროექცია და მაყურებელში მთავარ გმირებზე მეტ სიმპათიას სწორედ მოხუცი ვალიკო დაიმსახურებდა. ის სოფელში მოხუც ქალბატონთან, ახალგაზრდა ქალთან და ჯანოსთან ერთად ცხოვრობს. ისინი ოჯახის წევრები არ არიან, თუმცა ერთ სახლში ცხოვრობენ. ქალაქური ცხოვრების მიღმა, აქ სხვა სიმყუდროვეა, რომელშიც გიო ცდილობს სიმშვიდე და სულიერი ჰარმონია იპოვოს, მაგრამ ის მაინც ვერ აღწევს იმას თავს, რის გამოც ქალაქიდან წამოვიდა და თვითმკვლელობამდე მიდის. და ბოლოს მიუხედავად ზემოთხსენებული “შენიშვნებისა” ვთვლი, რომ “ჰორიზონტი” ერთ-ერთი საინტერესო ქართული კინოსურათია თანამედროვე რეალობაში. გადაჭედილი დარბაზი ისევ ფეხზე მდგომი და იატაკზე მსხდომი მაყურებლით აივსო, როგორც ყოველთვის ქართველ თუ უცხოელ სტუმრად მოწვეულ ადამიანებში დიდია ინტერესი თანამედროვე ქართული კინოს მიმართ, რაც ყოველწლიურად შეიმჩნევა საფესტივალო ჩვენებებზე.

და რაც შეეხება მხატვრული კინოს საკონკურსო ფილმთა სიას, ნანახ ფილმებს შორის მე სტიქსის ა და ჰორიზონტის გულშემატკივარი ვარ სხვა საკონკურსო ფილმებთან შედარებისას და ველოდები გამარჯვებულთა სიაში მათ გაჟღერებას…

“პანიკური შეტევა”

23b2261152ebe7d3e3384590e1539cd2

BIAFF -ის მხატვრული ფილმების საკონკურსო სექციაში ვხვდებით პოლონელი რეჟისორის პაველ მასლონას ფილმს “პანიკური შეტევა”.მასლონამ იუმორისტული ნიშნებით რამდენიმე ადამიანის ისტორია გააერთიანა და აქცენტი გააკეთა ისეთ ადამიანურ განცდებზე, როგორიცაა შფოთვა, დეპრესია, მარტოსულობა. აქ გადმოცემული ისტორიები ტრაგიკულ ნიშნებთან ერთად ატარებს კომიკურ ელფერსაც. მაგალითად თვითმფირინავის სცენა, სადაც შუა ასაკის წყვილის გვერდით მჯდომი მოლაქლაქე მსუქანი მამაკაცი რამდენიმე წუთში მკვდრად გვევლინება. ამ ფაქტის დამალვის მცდელობა, რომ თვითმფრინავი დროზე ადრე არ დაჯდეს, უფრო კომიკურ ხასიათს სძენს მთელ ისტორიას, რაც თვითმფრინავში ხდება, ვიდრე ტრაგიკულს, მიუხედავად იმისა, რომ თავისთავად ადამიანის გარდაცვალების თემა სულაც არ არის სასაცილო. ფილმში რამდენიმე ისტორია ეპიზოდურად ცვლის ერთმანეთს და ისევ უბრუნდება იმ მონაკვეთს, სადაც ერთი ისტორია გაწყდა მეორე ისტორიის შემოსვლით. ყველა ამბავი დამოუკიდებელია და აქვს თავისი განვითარება და დასასრულიც. გარდაცვლილი თვითმფრინავში, ქალი პანიკური შეტევით, რომელიც მარტო ახორციელებს თავის ფანტაზიებს, განქორწინებული წყვილი, დაბოლილი ბავშვი, მშობიარე პატარძალი და თამაშის აზარტში შესული მიმტანი – ყველა ეს პერსონაჟი მთავარ ფაბულას ქმნის ფილმში. მათი ისტორიები ქაოსურად ანაცვლებს ერთმანეთს. პერსონაჟები კი ელოდებიან ცუდ დასასრულს, “კატასტროფას.” მიმტანის პანიკა თამაშთან დაკავშირებით ძალიან იუმორისტულია, თუმცა ეს კომედია ტრაგიკულ დასასრულს პოვებს ბოლო ეპიზოდში, სადაც ის დედის იარაღის გასროლის მიზეზი ხდება, რაც სიცოცხლის დასასრულის გამომხატველია. აღსანიშნავია, ასევე პატარძლის მშობიარობის სცენა,ბავშვის დაბადება, რაც ანაცვლებს მიმტანის დედის სიკვდილს, როგორც დასაწყისი – გამოხატავს ადამიანის არსებობის წრეს დაბადებითა (დასაწყისით) და სიკვდილით (დასასრულით).

13251_1.7.jpg

“ნაწილობრივ ეს არის ფილმი, რომელშიც ვსაუბრობთ კატასტროფის მიდგომაზე. “პანიკის თავდასხმა” ასევე ყველაფერი, რაც ხდება მანამდე ქმნის გარდაუვალი კატასტროფის მოლოდინს. ” – განაცხადა თავად რეჟისორმა.

z20902566V,-Atak-Paniki---Relacja-z-planu-zdjeciowego-filmu

” პანიკის შეტევა “- თამამი დებიუტი, რომელიც ადასტურებს, რომ შემოქმედებითი ამბიციები და მაყურებლის სიამოვნებაზე ზრუნვა ყოველთვის არ არის ურთიერთგამომრიცხავი. პაველ მასლონა პოლონური კინოს მნიშვნელოვანი წარმომადგენელია, რომელიც წარმოაჩენს კინოს უმაღლეს დონეზე, ქმნის უჩვეულოდ სუფთა, სასაცილო და მკვეთრ ვარიაციებს ფილმში არსებულ მრავალ თემაზე.
Atak-Paniki-T.jpg

ძველი ქართული კინო BIAFF-ზე

qartuli-panorama-natumis-kinofestivalze

ყოველთვის საინტერესოა თანამედროვე კინოში არსებული სიახლეებისთვის თვალისდევნება, თუმცა არანაკლებ მნიშვნელოვანია ძველი კინოს ნიმუშები, მათ შორის აღსანიშნავი და გამორჩეულია ქართული კინო. BIAFF 2018 გახსნის დღიდან აშუქებს ქართული კინო კლასიკის ნიმუშებს. კოტე მიქაბერიძის “ჩემი ბებიას” შემდეგ, ფესტივალმა მაყურებელს შეახსენა რამდენიმე ძველი ქართული ფილმი, მათ შორის “ფიროსმანი” (გიორგი შენგელაია 1969); “ჯიმ შვანთე” (“მარილი სვანეთს”- მიხეილ კალატოზიშვილი 1930წ); “ალავერდობა” (გიორგი შენგელაია 1962წ).
Без названия
“ფიროსმანი” მხატვრული ფილმია, რომელიც ცნობილი ქართველი თვითნასწავლი მხატვრის ნიკო ფიროსმანის ცხოვრებზე მოგვითხრობს. ნიკალაც იმ ხელოვანთა ბედს იზიარებს, რომელსაც სიცოცხლეში არ აფასებენ და მხოლოდ სიკვდილის შემდეგ ხვდებიან მის ფასს. ფილმი ეხება ფიროსმანის ტრაგიკულ ბედს, მძიმე და სევდიან ცხოვრებას. ეს მნიშვნელოვანი სურათია იმ კუთხითაც, რომ ის თაობებს შემოუნახავს გენიალური მხატვრის ისტორიას. ფილმმა არაერთი პრიზი მიიღო, 1973 წელს მას გადაეცა ბრიტანეთის კინოინსტიტუტის პრემია, 1974 წელს გრან-პრი “ოქროს ჰიუგო” ჩიკაგოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე, ამავე წელს მიიღო კიდევ ერთი ჯილდო აზოლოს საერთაშორსო კინოფესტივლზე.

p1010776.jpg

რაც შეეხება “ალავერდობას” ის რეჟისორმა გურამ რჩეულიშვილის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით გადაიღო. ფილმში მთავარ როლს გეიდარ ფალავანდიშვილი ასრულებს. ფილმი ასახავს სახალხო ზეიმს, რომელიც ტრადიციულად ტაძრის წინ იმართება. ზეიმი იღებს ღრეობის სახეს, ამ ღრეობაში კი თითქოს იკარგება რწმენის და საკრალური ადგილის მნიშვნელოვნება, სულიერების ღირებულება რის გამოც ერთ-ერთი მონაწილე გურამი პროტესტს გამოხატავს. ის ილაშქრებს იმ ადამიანთა წინააღმდეგ, ვისთვისაც იდეა ცრურწმენად, ზნეობრივი ტრადიცია ყალბ ტრადიციად ქცეულა. ამ ადამიანებს აქვთ ძალა პროტესტი განუცხადონ, აღდგნენ საკუთარი სიცარიელის წინააღმდეგ და სძლიონ კიდეც მას. ის ცხენით შეიჭრება ხალხში და ტაძარზე აძრომით ხალხის გამოფხიზლებას ცდილობს.ფილმის მთავარი გმირი ახერხებს წუთით მაინც გამოიყვანოს ამ მიძინებული, თრობის მდგომარეობიდან ტაძრის ეზოში შეკრებილი ხალხი და ეს იმპულსი შესაძლოა ხვალინდელი ნათელი აზროვნების დასაწყისად იქცეს. ფილმი 60-იანელთა ერთგვარ მანიფესტს წარმოადგენს. “თანდათან ვივსები ჟინით”, “წამით მაინც გამოვაფხიზლებ მათ მოდუნებულ ვნებას” – “ალავერდობის” გმირის მონოლოგი თითქოს ესადაგება საბჭოთა 60-იანელთა მეამბოხეობას. ზემოთხსენებულ ორივე ფილმში რეჟისორი იცავს სტილს, მთავარი პერსონაჟი დაუპირისპიროს საზოგადოებას, მიუხედავად იმისა, ეყოფა თუ არა ძალა მას ამისთვის ბოლომდე. გურამისთვის ვიწროა ცხოვრების სივრცე – იგი ცხენის ჯირითით არღვევს შეზღუდულ რეალობას, რომელშიც სისტემამ მოაქცია ადამიანები. ქართველ “სამოციანელებს”, მიაჩნდათ, რომ “ვნების სიმძაფრე შენებაშია” და არა ნგრევაში. ესაა ამ ფილმის გამოძახილიც…

med_1488801190_image

მიხეილ კალატოზიშვილის ფილმი “ჯიმ შვანთე” გადაღებულია უშგულში. რეჟისორი ეხება სვანეთში არსებულ მკაცრ და აუტანელ პირობებს, რომლის ატანაც უწევთ მოსახლეობას, მათ შორისაა მარილის უქონლობა და დეფიციტი. მარილის შესაძენად წასული მოსახლეობა გზად იღუპება. საბჭოთა ხელისუფლებას მოსახლეობის დასახმარებლად სვანეთში გზა გაჰყავს. „ჯიმ შვანთეს“ გადაღებამდე ერთი წლით ადრე კალატოზიშვილის გადამღები ჯგუფი გაემგზავრა სვანეთში, სადაც გადაიღო მასალა მხატვრულ-აგიტაციური ფილმისთვის „ბრმა“. გადამღებ ჯგუფს უსიამოვნება მოუვიდა ადგილობრივ მოსახლეობასთან, რის გამოც სახკინმრეწვის ერთი თანამშრომელი მოკლეს. თბილისში დაბრუნებულებმა მასალა დაამონტაჟეს, მაგრამ ნაწარმოები დაწუნებული იქნა კონსტრუქციული წყობის და არა ნაწარმოების იდეის გამო. გამოუყენებელი ზღვა მასალისგან, რომელიც დაამუშავა და ხელახლა დაამონტაჟა შექმნა „ჯიმ შვანთე“. ფილმმა მაყურებელში არაერთგვარი დამოკიდებულება გამოიწვია. ჯიმ-შვანთეში“ კამერა ძალიან ექსპრესიულია. კამერის მოუსვენარი მოძრაობით რეჟისორი მუდმივ დაძაბულობას ქმნის. ფილმი ოპერატორთათვის დღემდე მნიშვნელოვან სასწავლო ნიმუშად ითვლება სწორედ კამერის მოქნილობის თვალსაზრისით.
ზემოთხსენებული ყველა ფილმი მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს ქართული კინოს ისტორიაში.
images